Μετρό και ΑμεΑ: Μία δικαστική απόφαση-οδηγός για το «κόστος»
της παρατυπίας στα δημόσια έργα
Μαρ 13, 2026 | ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, Ο Τύπος έγραψε
Μία σημαντική εξέλιξη ως προς τη διαχείριση των συγχρηματοδοτούμενων έργων υποδομής στην Ελλάδα φέρνει στο προσκήνιο η με αρ. 140/2026 απόφαση του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου της χώρας, του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με αφορμή την έφεση που κατέθεσε η «ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε.», στην οποία ζητήθηκε η ακύρωση δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης ποσού ύψους 102.784,63 ευρώ.
Η υπόθεση αφορά το Υποέργο 1 «Επέκταση της Γραμμής 3 του
Μετρό», το οποίο εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών,
Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη 2014-2020» και συγχρηματοδοτήθηκε από το
Ταμείο Συνοχής και από εθνικούς πόρους.
Ας εξετάσουμε, όμως, τη νομική σύγκρουση και τα καίρια
σημεία που καθόρισαν την τελική κρίση του Δικαστηρίου, αναδεικνύοντας τους
παράγοντες που οδήγησαν το Ελεγκτικό Συνέδριο στην απόφαση να επιβάλει τη
δημοσιονομική διόρθωση και ανάκτηση του ποσού των 102.784,63 ευρώ.
Το ιστορικό
Η υπόθεση αυτή ξεκινά με την αποδοχή από το Ελεγκτικό
Συνέδριο των ευρημάτων της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (Ε.Δ.ΕΛ.) για τις
κατασκευαστικές παρατυπίες στο έργο επέκτασης της Γραμμής 3 του Μετρό, που
προέκυψαν από τη μη συμμόρφωση των κατασκευαστών στις τεχνικές προδιαγραφές για
την κατασκευή των οδηγών όδευσης τυφλών. Οι πλάκες που τοποθετήθηκαν στους
σταθμούς Αγία Βαρβάρα, Κορυδαλλός και Νίκαια παρουσίαζαν ουσιώδεις αποκλίσεις
από τις καθορισμένες προδιαγραφές της υπουργικής απόφασης 52907/2009, η οποία
όριζε τις τεχνικές απαιτήσεις για την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία.
Σύμφωνα με τη νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η μη
συμμόρφωση με τις υποχρεωτικές αυτές προδιαγραφές συνιστά παρατυπία κατά την
έννοια του ενωσιακού δικαίου, καθώς η όδευση των τυφλών πρέπει να πληροί
συγκεκριμένα κριτήρια όσον αφορά το χρώμα, την υφή και τη διάταξη των πλακών. Η
απόκλιση από αυτές τις προδιαγραφές κρίνεται σοβαρή, καθώς επηρεάζει την
ασφάλεια και την ανεμπόδιστη πρόσβαση των ατόμων με προβλήματα όρασης στους
δημόσιους χώρους του μετρό.
Η νομική αντιπαράθεση
Εντούτοις, η εκκαλούσα επιχείρησε να υποστηρίξει ότι οι
διαφοροποιημένες πλάκες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν σύμφωνες με τις ανάγκες του
έργου και προσέφεραν ισοδύναμο αποτέλεσμα για την προσβασιμότητα των τυφλών
επιβατών. Ισχυρίστηκε, συγκεκριμένα, ότι εφαρμογή των προδιαγραφών της
υπουργικής απόφασης 52907/2009 για την κατασκευή των πλακών όδευσης τυφλών θα
προκαλούσε ασυμβατότητα με το ήδη λειτουργούν σύστημα του Μετρό. Ανέφερε ότι η
τοποθέτηση των προβλεπόμενων πλακών θα δημιουργούσε ασυγχώρητες διαφοροποιήσεις
και σύγχυση στους επιβάτες, λόγω του γεγονότος ότι οι πλάκες που
χρησιμοποιήθηκαν ήταν ήδη συμβατές με το υπάρχον σύστημα του Μετρό. Ισχυρίστηκε
ότι η ανακατασκευή των σταθμών και η αντικατάσταση των πλακών στους σταθμούς
Αγία Βαρβάρα, Κορυδαλλός και Νίκαια ήταν τεχνικά δύσκολη και θα απαιτούσε
εκτεταμένες εργασίες αποξήλωσης και αντικατάστασης. Πρότεινε ότι κάτι τέτοιο θα
μπορούσε να προκαλέσει βλάβες στα υλικά και κατασκευαστικά μέρη του έργου.
Τόνισε επίσης ότι οι πλάκες που χρησιμοποιήθηκαν για την όδευση των τυφλών
παρείχαν ισοδύναμο αποτέλεσμα για την προσβασιμότητα και ότι η εφαρμογή των
προβλεπόμενων πλακών της υπουργικής απόφασης δεν ήταν απαραίτητη, αφού οι
πλάκες που τοποθετήθηκαν εξυπηρετούσαν τον επιδιωκόμενο σκοπό της ασφαλούς και
ανεμπόδιστης κυκλοφορίας των ατόμων με προβλήματα όρασης. Επισήμανε ότι στους
σταθμούς του Μετρό δεν υπήρχαν σημεία εξυπηρέτησης (όπως τηλεφωνικοί θάλαμοι ή
άλλες υπηρεσίες), και επομένως δεν υπήρχε ανάγκη για την τοποθέτηση των πλακών
τύπου Δ («Εξυπηρέτηση») που προβλέπονται στην υπουργική απόφαση 52907/2009.
Τέλος, υποστήριξε ότι σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση
ΥΠΕΝ/ΔΕΣΕΔΠ/65826/699/2020, η χρήση των οδηγών τυφλών σε εσωτερικούς χώρους δεν
είναι υποχρεωτική και επομένως δεν απαιτείται η τοποθέτηση πλακών όδευσης
τυφλών στους υπόγειους σταθμούς του Μετρό, οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως
εσωτερικοί χώροι. Αυτοί οι ισχυρισμοί αμφισβητούσαν τη νομιμότητα της
επιβληθείσας δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης του ποσού, με την εταιρεία
να προσπαθεί να πείσει το Δικαστήριο ότι η εφαρμογή των συγκεκριμένων
προδιαγραφών ήταν είτε ανέφικτη είτε περιττή.
Ωστόσο, το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό ότι η υπουργική
απόφαση εκδόθηκε καθ’ υπέρβαση της νομοθετικής εξουσιοδότησης, διότι η
εξουσιοδότηση του άρθρου 28 παρ. 8 του ν. 2831/2000 αφορά όλους τους
κοινόχρηστους χώρους που προορίζονται για την κυκλοφορία των πεζών, στους
οποίους περιλαμβάνονται και οι αποβάθρες μέσων μαζικής μεταφοράς. Η αντίθετη
ερμηνεία θα οδηγούσε σε έλλειψη κανόνων προσβασιμότητας σε χώρους όπως το
μετρό, γεγονός που θα αντέβαινε τόσο στις υποχρεώσεις της χώρας από τη Σύμβαση
για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες όσο και στις απαιτήσεις του ενωσιακού
δικαίου. Επίσης, το Δικαστήριο έκρινε ότι η απόκλιση από τις προβλεπόμενες
τεχνικές προδιαγραφές δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με επίκληση ισοδύναμου
αποτελέσματος ή τεχνικών δυσκολιών, δεδομένου ότι δεν αποδείχθηκε ότι οι
χρησιμοποιηθείσες λύσεις παρέχουν αντίστοιχο επίπεδο προσβασιμότητας. Επομένως,
η μη συμμόρφωση προς τις κανονιστικές προδιαγραφές συνιστά παρατυπία κατά την
έννοια του ενωσιακού δικαίου.
Περαιτέρω, το Δικαστήριο απέρριψε και τον ισχυρισμό περί
παραβίασης της αρχής της αναλογικότητας. Η επιβληθείσα δημοσιονομική διόρθωση
κρίθηκε αναλογική, καθώς αντιστοιχούσε στο πραγματικό κόστος προμήθειας και
τοποθέτησης των μη συμβατών πλακών, το οποίο συνιστά άμεσα μετρήσιμη
δημοσιονομική επίπτωση στον προϋπολογισμό του χρηματοδοτούντος Ταμείου. Τέλος,
απορρίφθηκε και ο ισχυρισμός ότι δεν έπρεπε να διαταχθεί ανάκτηση, αλλά μόνο
μείωση του ορίου πληρωμών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Το Δικαστήριο
έκρινε ότι η εκκαλούσα δεν αποτελεί νομικό πρόσωπο που έχει αποκλειστικά έσοδα
από επιχορηγήσεις, καθώς προκύπτει ότι δύναται να διαθέτει και άλλες πηγές
χρηματοδότησης, όπως δάνεια και έσοδα από επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Η δημοσιονομική διόρθωση, η ανάκτηση και τα μηνύματα
Το Δικαστήριο αποδέχθηκε τη δημοσιονομική διόρθωση, η οποία
υπολογίστηκε βάσει του κόστους προμήθειας και τοποθέτησης των μη συμμορφούμενων
πλακών, και αποφάσισε την ανάκτηση του ποσού των 102.784,63 ευρώ από την
εκκαλούσα. Επιπλέον, υπογραμμίζεται ότι αυτή η δημοσιονομική διόρθωση ήταν
αναλογική και αντιστοιχούσε άμεσα στη δημοσιονομική επίπτωση στον προϋπολογισμό
του χρηματοδοτικού Ταμείου, σύμφωνα με τα κριτήρια του Κανονισμού 1303/2013.
Η απόφαση αυτή έχει δύο κυρίως μηνύματα. Πρώτον, ότι τα έργα
συγχρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιδέχονται συμβιβασμούς ή
παρατυπίες που αφορούν την εφαρμογή κανονιστικών προδιαγραφών, ειδικά όταν
πρόκειται για την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία. Η προστασία των
δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες, όπως επιτάσσουν οι ευρωπαϊκές και διεθνείς
συνθήκες, είναι αδιαπραγμάτευτη, και οι υπεύθυνοι φορείς δεν μπορούν να
παραβλέπουν τις σχετικές τεχνικές απαιτήσεις για τη διασφάλιση της ισότιμης
πρόσβασης στα δημόσια αγαθά.
Δεύτερον, η απόφαση αναδεικνύει τη διαδικασία δημοσιονομικών
διορθώσεων που ισχύει για τα έργα που χρηματοδοτούνται από κοινοτικούς πόρους,
θέτοντας έναν αυστηρό μηχανισμό ελέγχου και επιβολής ποινών, εφόσον προκύπτουν
παρατυπίες. Αυτό ενισχύει τη διαφάνεια στη χρήση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και
διασφαλίζει την αποδοτική και υπεύθυνη διαχείριση των έργων υποδομής.
Δείτε την απόφαση στη Qualex: ΕλΣυν 140/2026 (Τμ. 10ο)
Πηγή: https://news.b2green.gr/
