ΤΟ ΒΗΜΑ - Σάββατο 27 Ιουνίου 2026 στις 22:35
Προσωπικός Βοηθός ΑμεΑ: Τα προβλήματα και τα ευρήματα της έρευνας
Ανακούφιση, ελπίδα για ανεξαρτησία, αλλά και σημαντικά «αγκάθια» στην καθημερινή πράξη. Η πρώτη μεγάλη πανελλαδική έρευνα της Ε.Σ.Α.μεΑ. για το πιλοτικό πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός» φέρνει στο φως τον καταλυτικό αντίκτυπο του θεσμού στις ζωές των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους, αναδεικνύοντας παράλληλα τις σοβαρές δυσλειτουργίες: από τις χαμηλές αμοιβές και την «εξαφάνιση» των βοηθών, μέχρι τα τυφλά σημεία της ψηφιακής πλατφόρμας.
• Ο αντίκτυπος του Προσωπικού Βοηθού στους ωφελούμενους με αναπηρία και στις οικογένειές τους είναι καταλυτικός και συνδέεται με έντονα συναισθήματα ανακούφισης και χαράς.
• Οι ωφελούμενοι στην πλειονότητα τους περιγράφουν σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής τους, ουσιαστική ενίσχυση της ανεξαρτησίας και αυτονομίας τους, της κοινωνικοποίησης τους και της συμμετοχής σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής.
• Η επίδραση της υπηρεσίας, όχι μόνο στα άτομα με αναπηρία, αλλά και στα μέλη των οικογενειών και φροντιστών τους, βρέθηκε να είναι καταλυτική.
• Ως σημαντική πρόκληση για την επιτυχή υλοποίηση του προγράμματος και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του θεσμού, αναδείχθηκε η δυσκολία εύρεσης Προσωπικού Βοηθού. Η μειωμένη προσφορά Προσωπικών Βοηθών συνδέεται με το δυσμενές εργασιακά πλαίσιο, τις χαμηλές ωριαίες αμοιβές και το καθεστώς του «εργόσημου».
• Η ασάφεια στο πλαίσιο των καθηκόντων του Προσωπικού Βοηθού αναδείχθηκε ως μια κρίσιμη παράμετρος για την ομαλή λειτουργία της υπηρεσίας.
• Η ανάγκη για λειτουργία ενός εποπτικού και υποστηρικτικού πλαισίου αναδείχθηκε από την πλειονότητα των ωφελούμενων και από τους Προσωπικούς Βοηθούς που συμμετείχαν στην έρευνα.
Όλα τα παραπάνω αποτελούν ορισμένα μόνο από τα βασικά ευρήματα της πανελλαδικής ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας που υλοποίησε το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία, με τίτλο «Ο Προσωπικός Βοηθός στην πράξη: Η εμπειρία των ωφελούμενων με αναπηρία».
Να σημειωθεί ότι ο Προσωπικός Βοηθός είναι ένα πιλοτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων και αποτελεί σημαντική κοινωνική δράση, που στοχεύει στη βελτίωση της καθημερινότητας και της ανεξαρτησίας των ατόμων με αναπηρία (ΑμεΑ).
Σημαντική παρέμβαση
Η έρευνα που παρουσιάστηκε στην ημερίδα που διοργάνωσε η Συνομοσπονδία την Τρίτη 23 Ιουνίου, αναδεικνύει την εμπειρία και τις αντιλήψεις των ωφελούμενων για τον Προσωπικό Βοηθό, τα αποτελέσματα της υπηρεσίας στην καθημερινή τους διαβίωση και αποτυπώνει τις ανάγκες και τις προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι ωφελούμενοι με αναπηρία, που συμμετέχουν στο πιλοτικό πρόγραμμα.
Όπως επισημάνθηκε στην Ημερίδα, ο Προσωπικός Βοηθός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις υποστήριξης για την ανεξάρτητη διαβίωση των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα, με ουσιαστικό και πολυδιάστατο θετικό αντίκτυπο στους ωφελούμενους και στις οικογένειές τους. Μπορεί και πρέπει να εξελιχθεί από μία σημαντική πιλοτική παρέμβαση σε ένα μόνιμο θεσμικό εργαλείο προώθησης της ανεξάρτητης διαβίωσής τους και της ισότιμης συμμετοχής τους στην κοινωνία.
Η κύρια ερευνήτρια του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. κ. Αντωνία Παυλή ανέλυσε το πώς φτάσαμε στον θεσμό του Προσωπικού Βοηθού στην Ελλάδα, ενώ η κ. Φανή Προβή, Επιστημονική Υπεύθυνη του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας, παρουσίασε τα ευρήματα της έρευνας.
Οι συμμετέχοντες/ουσες στην έρευνα είναι οι ίδιοι ωφελούμενοι του Προγράμματος – άτομα με αναπηρία σε ποσοστό 66%, ενώ το 34% των συμμετεχόντων/ουσών αποτελούν οι εκπρόσωποι (γονείς/κηδεμόνες ή δικαστικοί συμπαραστάτες) ατόμων με αναπηρία/ωφελούμενων του Προγράμματος. Η κινητική αναπηρία αποτελεί την πολυπληθέστερη κατηγορία αναπηρίας (69,8%), ενώ η γενική κατηγορία της νοητικής/αναπτυξιακής ή γνωστικής αναπηρίας αποτελεί τη δεύτερη πολυπληθέστερη ομάδα του δείγματος (20%). Ακολουθεί η τύφλωση, η ψυχική αναπηρία και τέλος η κώφωση ως κύρια αναπηρία.
Χρήζουν βελτίωσης
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, τα βασικά ζητήματα που χρήζουν αντιμετώπισης και βελτίωσης στο πλαίσιο της διευρυμένης εφαρμογής είναι τα εξής:
• Οι λειτουργικές δυσκολίες στη χρήση της ψηφιακής πλατφόρμας και η περιορισμένη προσβασιμότητά της στους χρήστες με αναπηρία όρασης.
• Η περιορισμένη λειτουργικότητα της πλατφόρμας στη χρήση από κινητά τηλέφωνα.
• Οι δυσκολίες χρήσης στο υπο-σύστημα δήλωσης των ωρών απασχόλησης των Προσωπικών Βοηθών.
• Η περιορισμένη πληροφόρηση που παρέχει το μητρώο για τους Προσωπικούς Βοηθούς και ιδιαίτερα η μη επικαιροποίησή του ως προς τη διαθεσιμότητα των Προσωπικών Βοηθών.
• Η αίσθηση ότι η διαδικασία αξιολόγησης είναι μια τυπική διαδικασία και το έλλειμμα ενημέρωσης των ωφελούμενων για τα κριτήρια και το σκεπτικό των αποφάσεων κατανομής ωρών.
• Η αίσθηση ότι η διαδικασία της αξιολόγησης είναι τυπική και όχι ουσιαστικά εξατομικευμένη, και οι αμφιβολίες για την επάρκεια γνώσης των Επιτροπών σχετικά με τις ανάγκες των διαφορετικών κατηγοριών αναπηρίας.
• Η απουσία διαδικασιών ένστασης και επαναξιολόγησης σε περίπτωση επιδείνωσης της αναπηρίας ή διαφωνίας με την απόφαση της επιτροπής.
• Το κενό ενημέρωσης των ωφελούμενων για τις αποφάσεις της Επιτροπής και του ΟΠΕΚΑ.
• Η μειωμένη προσφορά Προσωπικών Βοηθών και ακολούθως η μεγάλη δυσκολία στην εύρεση, που αντιμετωπίζει μεγάλο τμήμα των ωφελούμενων, ιδίως των ατόμων με βαριές αναπηρίες.
• Οι μη ελκυστικοί όροι εργασίας των Προσωπικών Βοηθών και ιδιαίτερα οι χαμηλές ωριαίες αμοιβές.
• Η ασάφεια του πλαισίου των καθηκόντων των Προσωπικών Βοηθών.
• Η ανεπαρκής επιμόρφωση των Προσωπικών Βοηθών και η ανάγκη για πρακτική -βιωματική εκπαίδευση.
• Η απουσία ενός εποπτικού και υποστηρικτικού πλαισίου για την ορθή εφαρμογή της υπηρεσίας και τη διαχείριση των δυσκολιών στη συνεργασία ωφελούμενων και Προσωπικών Βοηθών.
https://www.tovima.gr/2026/06/27/society/prosopikos-voithos-amea-ta-provlimata-kai-ta-eyrimata-tis-ereynas/
