Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΜΕΡΟΣ Γ)

 

Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΜΕΡΟΣ Γ)

Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη

(αρ.72 ν. 4488/2017) για την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία-Ιούλιος 2019 (ΜΕΡΟΣ Γ)

▌ Άρθρο 11

Καταστάσεις κινδύνου και ανθρωπιστικών κρίσεων

Κατά τη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης του 2015, ένα εκατομμύριο άνθρωποι διέσχισαν τα ελληνικά σύνορα, δημιουργώντας έκτακτες ανθρωπιστικές ανάγκες, μεταξύ αυτών και άτομα με αναπηρία, κυρίως στα νησιά του Αιγαίου που δέχτηκαν μαζικές εισροές πληθυσμών. Η Κοινή Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας της 18.3.2016 και η δημιουργία hotspots, σε πέντε

(5) νησιά (Λέσβο, Χίο, Σάμο, Κω και Λέρο) το πρώτο εξάμηνο του 2016, οδήγησε σε έναν σταθερό πληθυσμό αιτούντων άσυλο (περίπου 15.000 άτομα σήμερα) που τελούν σε γεωγραφικό περιορισμό στα νησιά αυτά μέχρι την εξέταση της αίτησής τους.

Η νομοθεσία περιέχει ειδική μέριμνα για τον εντοπισμό και την προστασία των ατόμων με αναπηρία κατά την είσοδο και την εξέταση του αιτήματος ασύλου τους, ως εξής:

► Το άρθρ.14 παρ.8 Ν.4375/2016 περίπτωση (β) περιλαμβάνει στις ευάλωτες

ομάδες «τα άτομα που έχουν αναπηρία ή πάσχουν από ανίατη ή σοβαρή

ασθένεια».

► Το ίδιο άρθρο προβλέπει ότι ο Διοικητής του Κέντρου, ύστερα από σχετική

εισήγηση του κλιμακίου ιατρικού ελέγχου και ψυχοκοινωνικής στήριξης

παραπέμπει τα πρόσωπα που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες στον αρμόδιο

φορέα κοινωνικής στήριξης ή προστασίας.

► Το άρθρ.60 παρ.4 περ.στ΄ του Ν.4375/2016 εξαιρεί τα ευάλωτα άτομα από τις ειδικές διαδικασίες εξέτασης ασύλου στα σύνορα. Κατά την εφαρμογή, ωστόσο, της νομοθεσίας αυτής, από τις αναφορές που δέχεται ο Συνήγορος του Πολίτη προκύπτει ότι υφίστανται διάφορα προβλήματα στην πράξη, που

αφορούν, ιδίως:

► την ανεπάρκεια ή και πλήρη έλλειψη κατάλληλων προνοιακών δομών για την κοινωνική στήριξη των ατόμων αυτών,

► τις καθυστερήσεις των γνωματεύσεων περί ευαλωτότητας του κλιμακίου ιατρικού ελέγχου και ψυχοκοινωνικής στήριξης, καθυστερήσεις οι οποίες έχουν ως συνέπεια τη μη παραπομπή ευάλωτων ατόμων στην κανονική διαδικασία του ασύλου στην ενδοχώρα,

► τη διαβίωση σε συχνά ακατάλληλες συνθήκες υποδοχής στα νησιά ατόμων με σοβαρά προβλήματα υγείας που η παραμονή τους στο νησί όχι απλώς δεν

εγγυάται την κατάλληλη μεταχείριση και παρακολούθησή τους, αλλά αντιθέτως την αποκλείει, λόγω μη ύπαρξης κατάλληλων δομών ή και λόγω των

βεβαρημένων συνθηκών διαβίωσης στα ΚΥΤ. Στις περιπτώσεις αυτές ο

Συνήγορος ζητά από τη διοίκηση, εφόσον θεωρεί μη ενδεδειγμένη την άρση του γεωγραφικού περιορισμού, να αιτιολογήσει σε ποιόν ακριβώς κατάλληλο φορέα κοινωνικής ή ιατρικής στήριξης και προστασίας στο νησί θα μπορούσε να ενταχθεί ο αιτών. Το νομοθετικό πλαίσιο για τις απαιτήσεις υποδοχής αιτούντων διεθνή προστασία (ν. 4540/2018) αποτελεί την καθυστερημένη προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2013/33/ΕΕ (αναδιατύπωση 29.6.13). Ο Συνήγορος υπέβαλε αναλυτικές παρατηρήσεις για το σχέδιο νόμου στο αρμόδιο Υπουργείο και στη Βουλή των

Ελλήνων. Ο νόμος προβλέπει ειδικές συνθήκες υποδοχής, χωρίς να τις εξειδικεύει, για ευάλωτα πρόσωπα όπως «τα άτομα με αναπηρία, διανοητική

διαταραχή, ανίατη ή σοβαρή ασθένεια» και τα θύματα βασανιστηρίων. Αναμένεται η εφαρμογή του στην πράξη.

 

▌Άρθρο 12

Ισότητα ενώπιον του νόμου

Η απαίτηση ίσης μεταχείρισης διατρέχει το σύνολο των δικαιωμάτων των ΑμεΑ. Στο πλαίσιο αυτό, η ισότητα ενώπιον του νόμου προσλαμβάνει ειδικό βάρος για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των έννομων συμφερόντων τους. Ωστόσο, σοβαρά ζητήματα έχουν διαπιστωθεί από τον Συνήγορο και σχετίζονται με την αμφισβήτηση της δικαιοπρακτικής ικανότητας των ΑμεΑ. Έτσι, απλές διαδικαστικές ενέργειες, όπως η κατάθεση μιας αίτησης ή η είσπραξη χρηματικού ποσού, μέσω τρίτων, εξουσιοδοτημένων προσώπων, συχνά δημιουργούν ανυπέρβλητα προβλήματα. Έχει διαπιστωθεί ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες ενίοτε, είτε αμφισβητούν τη δικαιοπρακτική ικανότητα των ατόμων με αναπηρία ή δεν παρέχουν την οφειλόμενη υποστήριξη για τη διευκόλυνση άσκησης των δικαιωμάτων τους, καθώς λείπουν σαφείς διοικητικές οδηγίες και ειδική ενημέρωση. Έτσι, η διάρκεια ισχύος των πληρεξουσίων εγγράφων, η έλλειψη άλλων τυπικών στοιχείων στα έγγραφα εξουσιοδότησης ή πληρεξουσιότητας καταλήγουν να αποκλείουν την πρόσβαση στα δικαιούμενα ωφελήματα, ενώ η αντιμετώπιση των ενδιαφερομένων δεν γίνεται με ενιαίο τρόπο από όλες τις υπηρεσίες. Ειδικά στο πεδίο των ψυχικών παθήσεων, η συχνά διαπιστούμενη τάση αμφισβήτησης της δικαιοπρακτικής ικανότητας ή η παραπομπή σε διαδικασίες άρσης της από ένα διοικητικό όργανο με μόνη τη διάγνωση νόσου ή ψυχιατρικής διαταραχής, αντιβαίνει στον σεβασμό από την έννομη τάξη, της ικανότητας του ατόμου να είναι υποκείμενο δικαίου, της ίδιας της ανθρώπινης αξίας και της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας. Επίσης, παραβιάζει το άρθρο 12 της Σύμβασης, καθώς έρχεται σε αντίθεση με την πρόβλεψη του για ενέργειες εξασφάλισης της ισότιμης άσκησης των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες (ν.4074/2012), και της ενίσχυσης της αυτονομίας τους με την εισαγωγή βοηθητικών μηχανισμών και διεργασιών. Λόγω της σοβαρής οικονομικής κρίσης, έρχονται συχνά σε γνώση του Συνηγόρου του Πολίτη περιπτώσεις ατόμων με αναπηρίες, τα οποία δεν έχουν πρόσβαση σε κοινωνικές παροχές και στερούνται δικαιώματα, διότι οι συγγενείς τους αδυνατούν να προβούν στο κόστος των δικαστικών ενεργειών που απαιτούνται ώστε να εξασφαλιστεί η νομότυπη εκπροσώπησή τους. Στο παρελθόν, οι αρμόδιες προνοιακές υπηρεσίες όριζαν έναν υπεύθυνο είσπραξης κοινωνικών παροχών και είχαν την ευχέρεια να ελέγξουν και να παρακολουθήσουν τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης των ενδιαφερομένων. Το σύστημα αυτό δεν εφαρμόζεται πλέον, με την επίκληση περιστατικών εκμετάλλευσης ατόμων με αναπηρία από τρίτους,

αλλά και την έλλειψη επαρκούς προσωπικού. Με το άρθρο 40 του Α.Ν. 1846/1951, παρ. 9, όπως συμπληρώθηκε με τον Ν. 4476/1965 (άρθρο 15 παρ. 3), προβλέπεται ορισμός προσωρινού διαχειριστή ασφαλιστικών δικαιωμάτων για εκείνους τους δικαιούχους παροχών που αδυνατούν ή κωλύονται να

διεκπεραιώσουν τις ασφαλιστικές τους υποθέσεις από ειδική επιτροπή του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, μέτρο που έχει υιοθετήσει επιτυχημένα ο πρώην ΟΓΑ. Ο Συνήγορος έχει προτείνει να επικαιροποιηθεί η ρύθμιση αυτή και να προκριθεί, έναντι της δικαστικής συμπαράστασης σε όλους τους τομείς του Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ) και ενδεχομένως στην Κοινωνική Πρόνοια, καθώς είναι πολύ πιο ευέλικτη και ευχερέστερα προσαρμόσιμη διαδικασία. Επιπλέον, τελεί σε αρμονία με τη Σύμβαση και το άρθρο 12, καθώς επιφέρει μικρότερο πλήγμα στην αυτονομία των ατόμων με αναπηρία από τη θέση τους σε δικαστική συμπαράσταση, που συχνά είναι πλήρως στερητική, και απαιτεί τη διενέργεια μιας δυσχερούς και ενίοτε προσβλητικής για την αξιοπρέπεια του ατόμου διαδικασίας.

 

▌ Άρθρο 13

Πρόσβαση στη δικαιοσύνη

Η ειδική μέριμνα για την πρόσβαση των ΑμεΑ στην παροχή νομικών πληροφοριών και υπηρεσιών, είναι απολύτως αναγκαία για τη διασφάλιση του δικαιώματος πραγματικής πρόσβασης στη δικαιοσύνη. Πέρα από την ως άνω αναγκαία προϋπόθεση, εκείνο που επίσης πρέπει να διασφαλίζεται είναι η ελεύθερη και ευχερής πρόσβαση στον φυσικό χώρο των δικαστηρίων. Ωστόσο, σε ενδεικτικές αυτοψίες που πραγματοποίησε ο Συνήγορος του Πολίτη, διαπίστωσε ότι πολλά δικαστικά κτίρια δεν παρέχουν πλήρη ή ευχερή πρόσβαση στις κτιριακές τους εγκαταστάσεις ή στο περιβάλλοντα χώρο, λόγω ελλιπούς σήμανσης, κακού αρχικού σχεδιασμού, ή ελλιπούς προσαρμογής παλαιών κτιρίων, η παράνομης στάθμευσης αυτοκινήτων σε σημεία διέλευσης ΑμεΑ. Αντιστοίχως, η εσωτερική «σκηνική» διαρρύθμιση και διάταξη στις δικαστικές αίθουσες καθιστούν δυσχερή ή ακόμη και απαγορευτική την πρόσβαση, ιδίως σε άτομα με κινητικά προβλήματα ή προβλήματα όρασης. Η δυσχέρεια αυτή, αφορά όλους τους συμμετέχοντες στις δικαστικές διαδικασίες,

συμπεριλαμβανομένων και των ίδιων των δικαστών και των δικαστικών υπαλλήλων με αναπηρία.

 

▌ Άρθρο 14

Ελευθερία και ασφάλεια του ατόμου

Με δεδομένη την πρόβλεψη της Σύμβασης ότι τα άτομα με αναπηρία δεν στερούνται παράνομα, αυθαίρετα ή επί τη βάσει της αναπηρίας την ελευθερία τους, καθώς και ότι τα άτομα που στερούνται την ελευθερία τους δικαιούνται εγγυήσεις σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παραμένουν επίκαιρες οι εξής επισημάνσεις του Συνηγόρου σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας για την ακούσια νοσηλεία των ψυχικά ασθενών (ν. 2071/1992)19:

i. Η απαίτηση του νόμου για αιτιολογημένες γνωματεύσεις από τους ψυχιάτρους πρέπει να τηρείται και να προκύπτει εξατομικευμένη εκτίμηση περί της ικανότητας του ασθενούς να κρίνει για την κατάσταση της υγείας του.

ii. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, ο ασθενής δεν παρίσταται στη δίκη, ενώ το διατακτικό των δικαστικών αποφάσεων στηρίζεται στις αρχικές συνοπτικές γνωματεύσεις που έγιναν κατά την εισαγωγή του ασθενούς και όχι σε νεώτερη εκτίμηση της κατάστασης της υγείας του.

iii. Δεν προκύπτει με βεβαιότητα ότι οι ασθενείς ενημερώνονται επαρκώς για τα δικαιώματά τους κατά την παραμονή τους στη μονάδα ψυχικής υγείας και, ειδικότερα, για το δικαίωμά τους να ασκήσουν ένδικο μέσο. Επιπλέον, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι φάκελοι των ασθενών δεν ενημερώνονται με την κλήση για δίκη και τη δικαστική απόφαση περί εγκλεισμού.

iv. Διαπιστώνεται, τουλάχιστον στα μεγάλα αστικά κέντρα, υπέρβαση των προθεσμιών που θέτει ο νόμος τόσο για τον ορισμό δικασίμου όσο και για τη δημοσίευση της απόφασης, γεγονός που σημαίνει ότι στην πράξη αναιρείται η βασική επιδίωξη του νόμου, δηλαδή ο δικαστικός έλεγχος του ακούσιου εγκλεισμού των ψυχικά ασθενών. Με δεδομένο ότι δεν νομιμοποιείται η περαιτέρω παραμονή στη μονάδα ψυχικής υγείας του φερόμενου ως ασθενούς με μόνη την εισαγγελική παραγγελία, χωρίς την έκδοση, δικαστικής απόφασης εντός των προθεσμιών που θέτει ο νόμος, καθώς και τη συχνότητα ακούσιων εγκλεισμών στη χώρα, αλλά και τη μεγάλη διάρκεια αυτών, ο Συνήγορος συνεχίζει να παρακολουθεί το ζήτημα, υπό το πρίσμα πλέον και του άρθρου 14 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες. Με το ν.4509/2017 «Μέτρα θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και άλλες διατάξεις»τροποποιήθηκαν τα άρθρα 69 και 70 του Ποινικού Κώδικα σχετικά με την επιβολή και διάρκεια του μέτρου ασφαλείας του θεραπευτικού εγκλεισμού σε ακαταλόγιστους δράστες, το οποίο είχε επικριθεί δριμύτατα ως αντίθετο με το Σύνταγμα, με αποφάσεις οργάνων του ΟΗΕ, του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Με τον ίδιο νόμο,

καταργήθηκαν τα παρωχημένα άρθρα 38-41 ΠΚ, που προέβλεπαν την επιβολή της ποινής του εγκλεισμού σε ψυχιατρικό κατάστημα για δράστες μειωμένου καταλογισμού που κρίνονταν επικίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια, ενώ επήλθαν και οι αναγκαίες τροποποιήσεις στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Στο νέο νόμο ελήφθησαν υπόψη οι παρατηρήσεις του Συνηγόρου του Πολίτη σχετικά με την αντίφαση μεταξύ φυλακτικής και θεραπευτικής αντιμετώπισης των αδικοπραγούντων ψυχικά πασχόντων και υιοθετήθηκαν μέτρα που υπηρετούν τους θεραπευτικούς σκοπούς.

 

▌ Άρθρο 15

Απαλλαγή από βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη, ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία

Το 2018, ο Συνήγορος, αξιοποιώντας και την ειδική του αρμοδιότητα ως εθνικός μηχανισμός πρόληψης βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης, πέραν αυτής για την προαγωγή και προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών, διενήργησε αυτοψία στο Παράρτημα ΑμεΑ Λεχαινών του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Ο Συνήγορος, παρακολουθεί ήδη από το 2011 το θέμα και στο παρελθόν είχε επισημάνει παραβιάσεις δικαιωμάτων των περιθαλπόμενων και σοβαρές ελλείψεις στους τομείς της φροντίδας και περίθαλψης. Στην τελευταία επίσκεψη του, δόθηκε εικόνα σημαντικής βελτίωσης στο Ίδρυμα. Συγκεκριμένα, δεν παρατηρούνται μηχανικές καθηλώσεις (με ιμάντες), έχει ελαχιστοποιηθεί η χρήση κουβουκλίων, αλλά και η φαρμακευτική καταστολή. Οι αλλαγές οφείλονται ιδίως σε εφαρμογή πιλοτικού προγράμματος παρέμβασης προς την κατεύθυνση της αποϊδρυματοποίησης, από το ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού (ΙΥΠ) με την τεχνική υποστήριξη του διεθνούς μη κερδοσκοπικού βρετανικού οργανισμού Lumos, κατόπιν πρότασης του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, με την υποστήριξη του Υπουργείου Εργασίας (2016). Ήδη απασχολείται συντονίστρια θεραπευτικής ομάδας παρέμβασης ΙΥΠ/Lumos υπό την ευθύνη του ΙΥΠ που παρακολουθεί το πρόγραμμα, καθώς και εθελοντές, οι οποίοι παρέχουν δραστηριότητες. Σε συνέχεια αυτής της προσπάθειας, εκδόθηκε η ΚΥΑ 60135/1579/27.12.2017 για το Πρόγραμμα «Αποϊδρυματοποίηση ατόμων με αναπηρία», στην οποία προβλέπεται η μεταστέγαση των φιλοξενούμενων και η διαβίωσή τους σε ασφαλή και υποστηρικτική δομή ή σε δομή οικογενειακού τύπου ή επιστροφή στην οικογένεια με ταυτόχρονη οικονομική υποστήριξη. Σημειώνεται ότι το πιλοτικό πρόγραμμα έχει περιορισμένη χρονική διάρκεια, ενώ εκκρεμεί η εφαρμογή της υπουργικής απόφασης, με συνέπεια να δημιουργείται ανησυχία για πιθανή επαναφορά των φιλοξενούμενων στην προγενέστερη κατάσταση.

Όσον αφορά τη μεταχείριση των προσώπων που στερούνται την ελευθερία τους, ο Σωφρονιστικός Κώδικας προβλέπει ότι η μεταχείριση των κρατουμένων πρέπει να διασφαλίζει τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και να ενισχύει τον αυτοσεβασμό τους (άρθρο 2 του ν. 2776/1999). Επιτάσσει δε, ειδική μεταχείριση κρατουμένων όταν αυτή δικαιολογείται από τη νομική ή πραγματική κατάστασή τους, όπως για τα άτομα με αναπηρία, εφόσον γίνεται υπέρ του κρατουμένου και προς εξυπηρέτηση των ειδικών αναγκών της κατάστασης τους. Επίσης, σύμφωνα με το άρθρο 4 του ίδιου Κώδικα (Δικαιώματα των κρατουμένων) κατά την εκτέλεση της ποινής δεν περιορίζεται κανένα άλλο ατομικό δικαίωμα των κρατουμένων εκτός από το δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία (παρ. 1) και αυτοί δεν εμποδίζονται, λόγω της κράτησής τους, στην ελεύθερη ανάπτυξη της

προσωπικότητάς τους και την άσκηση των δικαιωμάτων που τους αναγνωρίζει ο νόμος, αυτοπροσώπως ή με αντιπρόσωπο (παρ. 2). Σε Πόρισμα του σχετικά με τις «Συνθήκες Κράτησης Ατόμων με Αναπηρία» (2011) ο Συνήγορος διαπίστωσε απουσία κρατικής μέριμνας για την ειδική μεταχείριση των κρατουμένων στα σωφρονιστικά καταστήματα που παρουσιάζουν αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης, οι οποίοι απλώς παρακολουθούνται τακτικά από το ιατρείο του καταστήματος και βασίζονται στην εθελοντική παροχή βοήθειας από συγκρατούμενους τους για τη διεκπεραίωση των καθημερινών τους αναγκών. Ζητήματα προκύπτουν επίσης και σε σχέση με την φαρμακευτική περίθαλψη και τη διεξαγωγή κλινικών και παρακλινικών εξετάσεων που απαιτεί η κατάσταση της υγείας τους. Η υποχρέωση λήψης ειδικών μέτρων για τους κρατούμενους με αναπηρία και οι νομικές συνέπειες της παραβίασής της, καταγράφονται αναλυτικά στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (Ε66Α)24.Ο Συνήγορος από την πλευρά του τονίζει ότι επιβάλλεται η λήψη μέτρων εντός του σωφρονιστικού καταστήματος για τους κρατούμενους με σωματική αναπηρία, ανάλογα με τον βαθμό αυτής, με διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών στο σωφρονιστικό κατάστημα για την κάλυψη βασικών αναγκών διαβίωσης και περίθαλψης (ειδικές τουαλέτες στα κελιά, ειδικοί όροι επισκεπτηρίου, ευχερής πρόσβαση στο ιατρείο). Επιπλέον, σε περίπτωση που η αναπηρία συνεπάγεται αδυναμία

αυτοεξυπηρέτησης, είναι επιτακτική η λήψη επιπλέον μέτρων για την κάλυψη των εξατομικευμένων καθημερινών αναγκών που απορρέουν από την αδυναμία αυτή και δεν μπορούν να ικανοποιηθούν με άλλο τρόπο. Τα παραπάνω έχουν επιβεβαιωθεί και στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Πρόληψης Βασανιστηρίων (CPT), έπειτα από επαναληπτικές επισκέψεις της (2005, 2007, 2009) στις ελληνικές φυλακές και ειδικότερα στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού. Κάποιες από τις προτάσεις της Αρχής για τους κρατούμενους που είναι άτομα με αναπηρία έχουν γίνει δεκτές (π.χ. ν. 4274/2014 για την επιβολή προσωρινής κράτησης, για τα άτομα με αναπηρία άνω του 67%, μόνο ως έσχατο μέσο, με απολύτως εξατομικευμένη αιτιολογία, ν. 4322/2015 με τον οποίο ρυθμίσθηκαν θέματα που αφορούν, την επιεικέστερη μεταχείριση μεταξύ άλλων, ΑμεΑ κρατουμένων, δυνατότητα υφ’ όρον απόλυσης σε όλες τις κατηγορίες ΑμεΑ και κατ’ οίκον έκτιση της ποινής υπό προϋποθέσεις). Οι κρατούμενοι με αναπηρία, αν και αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στη συμμετοχή τους στην εργασιακή και κοινωνική ζωή της φυλακής, λόγω και του μάλλον περιορισμένου αριθμού τους (δεν υπάρχει ακριβής αριθμός), δεν έχουν καταγραφεί ως ειδική κατηγορία και δεν φαίνεται να λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη στην οργάνωση και δομή των σωφρονιστικών καταστημάτων και τη διαμόρφωση της μεταχείρισης των κρατουμένων. Η Αρχή προτείνει τη δημιουργία, στο πλαίσιο των λειτουργούντων σωφρονιστικών καταστημάτων, ειδικής δομής με εκπαιδευμένο προσωπικό για την εξυπηρέτηση των καθημερινών αναγκών κρατουμένων με αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης. Επίσης, την κατοχύρωσή τους στον Σωφρονιστικό Κώδικα ως ειδική κατηγορία, όπως οι γυναίκες και οι ανήλικοι, και τη θεσμοθέτηση ρητής υποχρέωσης ειδικής μέριμνας γι’ αυτούς. Στο πλαίσιο της ακούσιας νοσηλείας, η μεταφορά των ψυχικά ασθενών προς τη μονάδα ψυχικής υγείας από ένστολους αστυνομικούς, με περιπολικό όχημα αντί για ασθενοφόρο, ορισμένες φορές δε, με δέσμευσή τους με χειροπέδες, παραμένει ένα σημαντικό πρόβλημα. Στη διαπίστωση αυτή προέβη εκ νέου και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης Μεταχείρισης (CPT/Inf (2019) 4, paragraph 56), σύμφωνα με την οποία, η αστυνομία δεν είναι η κατάλληλη υπηρεσία για τη μεταφορά ασθενούς σε ψυχιατρικό κατάστημα, αντίθετα, αυτή, θα πρέπει να διεξάγεται από προσωπικό ειδικευμένο στον τομέα της φροντίδας υγείας. Από τη διερεύνηση σχετικών αναφορών που υπεβλήθησαν στο Συνήγορο, προκύπτει ότι, κάποιες φορές, οι μεταφερόμενοι προς εξέταση ασθενείς κρατούνται επί ώρες ή και ολόκληρη τη νύχτα στο αστυνομικό τμήμα, σε χώρο άλλοτε διάφορο από τα κρατητήρια άλλοτε στα ίδια τα κρατητήρια, μέχρι τελικώς να λάβει χώρα η μεταφορά τους στο κατάλληλο νοσηλευτικό ίδρυμα, ή μέχρι να βρεθεί δεύτερος εφημερεύων ψυχίατρος.

Ο Συνήγορος του Πολίτη προτείνει:

α) τη θεσμοθέτηση της υποχρεωτικής μεταφοράς των ασθενών με ειδικά προς τούτο διαμορφωμένα οχήματα του ΕΚΑΒ

β) την εκπαίδευση των πληρωμάτων των ειδικών οχημάτων για την ασφαλή μεταφορά των φερομένων ως ψυχικά ασθενών με γνώμονα τον σεβασμό της αξιοπρέπειας και προσωπικότητάς τους και,

γ) σε εξαιρετικές περιπτώσεις, για την ασφάλεια του ασθενή ή τρίτων που εμπλέκονται στη μεταφορά, της συνδρομής της ΕΛ.ΑΣ. κατόπιν ειδικής εκπαίδευσης των αστυνομικών.

Όσον αφορά τα «Μέτρα θεραπείας ατόμων που απαλλάσσονται από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής και άλλες διατάξεις» (ν.4509/2017), με το άρθρο 16 οριοθετήθηκε η λήψη μέσων αυξημένης ψυχιατρικής φροντίδας και ασφάλειας (όπως η προστατευτική απομόνωση και ο σωματικός περιορισμός), με ευθεία παραπομπή στις κατευθυντήριες αρχές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πρόληψη των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας (CPT) και υπό τον όρο ότι έχουν αποτύχει τεχνικές αποκλιμάκωσης της βίαιης συμπεριφοράς. Η νέα αυτή ρύθμιση είναι σε συμφωνία με τις προτάσεις που έχει καταθέσει ο Συνήγορος, ο οποίος συγκαταλέγεται στις αρχές ελέγχου εκτέλεσης των μέτρων σχετικά με την παραβίαση δικαιωμάτων των θεραπευομένων. Επίσης, το πλαίσιο της διοικητικής κράτησης αλλοδαπών εν όψει αναγκαστικής επιστροφής στις χώρες καταγωγής τους (Ν.3907/11) έχει οδηγήσει στην κράτηση σε Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης και ατόμων με ασθένειες, ιδιαίτερα ψυχικές, χωρίς πάντα να διασφαλίζεται η κατάλληλη ψυχιατρική μέριμνα και παρακολούθηση. Ο Συνήγορος έχει κληθεί να διαμεσολαβήσει για την άρση της κράτησης αυτής όταν πραγματοποιείται σε κρατητήρια αστυνομικών τμημάτων, πολλώ δε μάλλον χωρίς ιατρικές υπηρεσίες, φυσικό φωτισμό, προαυλισμό και επαρκή καθαριότητα, σε συνθήκες δηλαδή που θα μπορούσαν να ελεγχθούν για απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση. Η ίδια η επιχείρηση της αναγκαστικής επιστροφής μπορεί κατά το νόμο να αναβληθεί «λόγω της διανοητικής ή φυσικής κατάστασης του υπηκόου τρίτης χώρας» (άρθρ.24παρ.2 Ν.3907/11, άρθρ.9 Οδηγίας 2008/115/ΕΚ περί Επιστροφών). Ωστόσο, η Διοίκηση πολλές φορές απέχει από την εφαρμογή του άρθρου αυτού. Ο Συνήγορος στις ετήσιες εκθέσεις του ως μηχανισμός εξωτερικού ελέγχου των αναγκαστικών επιστροφών επανειλημμένα έχει επισημάνει τις ελλείψεις ιατρικών φακέλων, αλλά και την παράλειψη ιατρικής βεβαίωσης

ικανότητας ταξιδίου (fit to travel) πριν την επιχείρηση επιστροφής ή επανεισδοχής στην Τουρκία.

 

▌Άρθρο 18

Ελευθερία μετακίνησης και ιθαγένεια

Με τον πρόσφατα ψηφισμένο ν. 4604/2019 αντιμετωπίζονται σημαντικά προσκόμματα στη διαδικασία κτήσης της Ελληνικής Ιθαγένειας για τα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους. Μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε πρόβλεψη του δικαίου ιθαγένειας για τις περιπτώσεις ΑμεΑ με νοητική στέρηση ή με ψυχιατρικά προβλήματα, με αποτέλεσμα αυτά τα άτομα να αποκλείονται έμμεσα από τις διαδικασίες που προέβλεπε το σύστημα πολιτογράφησης με συνέντευξη καθώς και από τις διαδικασίες κτήσης της ελληνικής ιθαγένειας με γέννηση και σπουδές στην Ελλάδα. Οι ψηφισμένες διατάξεις ορίζουν πλέον τη δυνατότητα πρόσβασης στην απόκτηση της ελληνικής ιθαγένειας με ευνοϊκότερους όρους στις εξής κατηγορίες προσώπων με αναπηρία:

► Άτομα με Αναπηρία που είναι τέκνα νόμιμα διαμενόντων αλλοδαπών, έχουν γεννηθεί ή μεγαλώσει στην Ελλάδα και, έχοντας πιστοποιημένη αναπηρία από 80% και άνω, δεν κατέστη δυνατό να φοιτήσουν σε ελληνικό σχολείο, περιλαμβανομένων και των σχολείων ειδικής εκπαίδευσης.

► Ενήλικες αλλοδαπούς που έχουν πιστοποιημένη ψυχική ή σωματική αναπηρία, σε ποσοστό 67% και άνω, και λόγω αυτής δεν μπορούν να υποβληθούν στη διαδικασία εξέτασης για την πλήρωση των κριτηρίων ενσωμάτωσης στην ελληνική κοινωνία (τεστ γνώσης ελληνικής γλώσσας και πολιτογράφησης, αρ. 32 παρ. 4). Όσον αφορά τις μεταναστευτικές διαδικασίες, με την υπ’αριθμ. 47201/12.12.2017 ΚΥΑ (ΦΕΚ Β΄ 4503), προβλέφθηκε στο Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής και στις Αποκεντρωμένες διοικήσεις της Χώρας η συγκρότηση και η επιχειρησιακή λειτουργία κινητών ομάδων λήψης βιομετρικών δεδομένων (φωτογραφίας, δείγματος υπογραφής, δακτυλικών αποτυπωμάτων) στις περιπτώσεις που ο πολίτης τρίτης χώρας αδυνατεί να προσέλθει ενώπιον της αρμόδιας υπηρεσίας για τη λήψη. Ο Συνήγορος έχει ενημερωθεί από ορισμένες Διευθύνσεις Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της Ελλάδος ότι έχουν ήδη προβεί σε αυτή τη διαδικασία, γεγονός το οποίο οπωσδήποτε συμβάλει θετικά στην διευκόλυνση άσκησης των δικαιωμάτων ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού.

 

▌Άρθρο 19

Ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινωνία

Σχετικά με τις επισημάνσεις της έκθεσης της Ελλάδας στο άρθρο 19 για την ανάληψη του κόστους νοσηλείας και φροντίδας των διαβιούντων σε στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης από τους ασφαλιστικούς φορείς, σημειώνουμε τα εξής:

Ο Κανονισμός του ΕΟΠΥΥ (ΕΜΠ5/ΦΕΚ 3054/18.11.2012), προβλέπει την κάλυψη των εξόδων φροντίδας και παραμονής σε κέντρα ημερήσιας φροντίδας για άτομα με αναπηρία. Στο άρθρου 10 του Κανονισμού ΕΟΠΥΥ συμπεριλαμβάνονται ρητά οι Μονάδες Ψυχικές Υγείας, αλλά φαίνεται να εντάσσονται -όπως και τα Κέντρα Αποκατάστασης ημερήσιας φροντίδας

(μάλλον εσφαλμένα) στη νοσοκομειακή περίθαλψη. Ωστόσο, στο άρθρο 2 του ίδιου Κανονισμού οι ίδιοι φορείς εντάσσονται στους φορείς Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συχνά προβλήματα για την κάλυψη των πραγματοποιούμενων δαπανών. Επίσης, στον Κανονισμό γίνεται ρητή αναφορά στις Μονάδες Ψυχικής Υγείας, αλλά όχι στις Στέγες Αυτόνομης ή Ημιαυτόνομης Διαβίωσης ΑμεΑ.

Παρά το διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο ίδρυσης και λειτουργίας των φορέων (άρθρο 9 Ν. 2716/1999, άρθρο 30 Ν.2072/1992), στρατηγικός στόχος είναι η αποφυγή της ασυλοποίησης των ατόμων με αναπηρίες με την υποστήριξη της αυτόνομης διαβίωσης και της ένταξής τους στον κοινωνικό ιστό. Πλέον ο ΕΟΠΠΥ έχει υπογράψει σχετική σύμβαση και καλύπτει τις Στέγες  Υποστηριζόμενης Διαβίωσης, άλλες όμως δομές ανεξάρτητης, διαβίωσης, μένουν εκτός κάλυψης. Η παροχή διευκολύνσεων για την απόκτηση κατοικίας, είναι πολύ σημαντική για τη διασφάλιση αυτόνομης κι αξιοπρεπούς διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία, γεγονός που αναγνωρίζονταν από την ελληνική πολιτεία κατά το παρελθόν και υλοποιούνταν μέσα από προγράμματα στέγασης του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (που έχει πλέον καταργηθεί)

για τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων (Τ.Π.&Δ ) για τους εργαζόμενους στο δημόσιο τομέα. Το Ταμείο προβαίνει σε μείωση επιτοκίου σε στεγαστικά δάνεια πρώτης κατοικίας (Ν. 4202/29 και Ν. 289/76) και μέχρι του 5% για δανειολήπτες που εντάσσονται σε ειδικές κατηγορίες ΑμεΑ:

Πλέον, νέα δάνεια κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής δεν παρέχονται από κανένα φορέα, παρά μόνο διευκολύνσεις στη ρύθμιση των οφειλόμενων δόσεων των παλαιότερων δανείων, καθώς λόγω της οικονομικής κρίσης τα τελευταία χρόνια, έχει καταστεί ιδιαίτερα δύσκολη η εξυπηρέτησή τους.

Η εξασφάλιση πρόσβασης σε ασφαλή και επαρκή κατοικία για τα άτομα με αναπηρία αποτελεί πρωταρχική προϋπόθεση για την άσκηση και άλλων δικαιωμάτων. Ειδικά προγράμματα κοινωνικής στέγασης θα πρέπει να αναπτυχθούν σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, προκειμένου τα άτομα με αναπηρία να έχουν ίση πρόσβαση σε αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.

  

Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτηγια την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΜΕΡΟΣ Δ)

 

Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτηγια την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΜΕΡΟΣ Δ)

Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη

(αρ.72 ν. 4488/2017)

για την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία-Ιούλιος 2019 (ΜΕΡΟΣ Δ)

▌Άρθρο 20

Κινητικότητα του ατόμου

Η πρόβλεψη χώρων στάθμευσης ΑμεΑ, η απαλλαγή από τέλη κυκλοφορίας και

ταξινόμησης, η απαλλαγή από την καταβολή διοδίων, αποτελούν μέτρα για την ενίσχυση της κινητικότητας των ΑμεΑ. Η διευκόλυνση της μετακίνησης των ΑμεΑ με ιδιωτικό αυτοκίνητο συνδέεται με την παροχή διευκολύνσεων στην κυκλοφορία συγκεκριμένου οχήματος, που συχνά χαρακτηρίζεται ως «αναπηρικό». Ωστόσο, η πλήρης διασύνδεση του δικαιώματος αποκλειστικά με συγκεκριμένο όχημα δεν είναι πάντοτε λειτουργική. Είναι αναγκαία μια πιο ευέλικτη λύση που, αφενός θα διασφαλίζει το ενδεχόμενο καταχρήσεων των οικονομικών ελαφρύνσεων και λοιπών διευκολύνσεων, αλλά ταυτόχρονα δεν θα δεσμεύει το ΑμεΑ να κυκλοφορεί αποκλειστικά με το συγκεκριμένο όχημα, το οποίο στο ενδεχόμενο βλάβης, ατυχήματος, μεταβίβασης ή απόσυρσης, στερείται τη δυνατότητα μετακίνησης.

Ο ν. 490/1976 (ΦΕΚ 331 Α) σε συνδυασμό με το ν. 1798/1988 (ΦΕΚ 166 Α) προβλέπει την απαλλαγή από τα τέλη ταξινόμησης των επιβατικών αυτοκινήτων με συγκεκριμένο κυλινδρισμό που προορίζονται για ανάπηρους πολίτες. Οι προϋποθέσεις, τα δικαιολογητικά και η διαδικασία χορήγησης της απαλλαγής από τα τέλη καθορίστηκαν με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών που προβλέπει, μεταξύ άλλων, ιατρική βεβαίωση ΚΕ.Π.Α., από την οποία προκύπτει ότι η συγκεκριμένη πάθηση του ενδιαφερομένου είναι δια βίου. Ωστόσο, ο νόμος λαμβάνει υπόψη για τη χορήγηση της απαλλαγής από τα τέλη ταξινόμησης την πάθηση και τη σοβαρότητά της και όχι τη διάρκεια αυτής. Επομένως, η προϋπόθεση της πιστοποίησης δια βίου αναπηρίας, έχει τεθεί αυθαίρετα και αντιβαίνει στην υποχρέωση διασφάλισης της ατομικής κινητικότητας.

Η απαίτηση δια βίου αναπηρίας ως προϋπόθεση, συχνά ερμηνευτική, για παροχές ή διευκολύνσεις αποτελεί ζήτημα που συχνά έχει αντιμετωπίσει ο Συνήγορος. Ιδίως, στην περίπτωση των παιδιών, η απαίτηση πιστοποίησης δια βίου αναπηρίας, καθίσταται αδύνατη, λόγω του νομικού πλαισίου, παρότι η αναπηρία του ανηλίκου ενδέχεται να είναι σοβαρή και μόνιμη (π.χ νοητική υστέρηση και διαταραχή αυτιστικού φάσματος) με συνέπεια να αποκλείονται οι ανήλικοι με δια βίου σοβαρές παθήσεις και αναπηρίες από κοινωνικές παροχές λόγω της ηλικίας τους.

 

▌Άρθρο 21

Ελευθερία της έκφρασης και της γνώμης και πρόσβαση στην πληροφορία

 

Η αδυναμία πρόσβασης στην πληροφορία, οφείλεται κυρίως στην έλλειψη των

τεχνολογικών μέσων, των δεξιοτήτων και της κατάρτισης που θα επέτρεπε πρόσβαση στην ηλεκτρονική πληροφόρηση. Ζητήματα ευχερούς προσβασιμότητας ΑμεΑ υπάρχουν σε πολλούς ιστοτόπους της δημόσιας διοίκησης, παρά τις προβλέψεις του ν. 4488/2017, για την υποχρέωση παροχής πρόσφορων μέσων επικοινωνίας και πρόσβασης στην πληροφόρηση (αρ.65). Όλο και συχνότερα πλέον, οι πληροφορίες που συνδέονται με την χορήγηση παροχών, την διεκδίκηση δικαιωμάτων και λοιπών ευεργετημάτων, είναι  αποκλειστικά ηλεκτρονικές, όπως και η απαίτηση υποβολής των σχετικών αιτήσεων. Αυτό δημιουργεί μεγάλα εμπόδια στα ΑμεΑ που δεν είναι εξοικειωμένα με τη χρήση της τεχνολογίας και αποκόπτονται από την ενημέρωση για παροχές που μπορούν να βελτιώσουν το βιοτικό τους επίπεδο.

 

▌Άρθρο 22

Σεβασμός της ιδιωτικής ζωής

Σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπει ο νόμος για την ακούσια νοσηλεία (2071/1992), ο Εισαγγελέας που διατάσσει, υπό προϋποθέσεις, τη μεταφορά ασθενούς σε κατάλληλη μονάδα ψυχικής υγείας, ζητεί στη συνέχεια να επιληφθεί το αρμόδιο Πρωτοδικείο, μέσα σε διάστημα δέκα ημερών, προκειμένου να αποφασίσει για τη συνέχιση της αναγκαστικής νοσηλείας ή να διατάξει την άμεση έξοδο του ασθενούς. Ο Συνήγορος διαπίστωσε ότι, κατά

τη διαδικασία κλήτευσης του ψυχικά πάσχοντος, το έγγραφο της εισαγγελικής αίτησης με την πράξη ορισμού δικασίμου θυροκολλείται στην κατοικία του τελευταίου, χωρίς να λαμβάνονται μέτρα για την προστασία της ιδιωτικής ζωής του ψυχικά πάσχοντος. Σε αυτό αναγράφονται πληροφορίες σχετικά με την ψυχική του πάθηση, την κατάσταση στην οποία βρίσκεται, τα στοιχεία των ψυχιάτρων που τον εξέτασαν, τη δομή ψυχικής υγείας στην οποία παραπέμπεται για να νοσηλευθεί, την εκτίμηση περί αποκλεισμού θεραπείας ή επιδείνωσης της κατάστασης της υγείας του σε περίπτωση παράλειψης νοσηλείας, κ.ο.κ. Ο Συνήγορος έχει εκφράσει την ανησυχία του για την άκρως στιγματιστική αυτή πρακτική εις βάρος των ψυχικά πασχόντων πολιτών, υπενθυμίζοντας ότι, σύμφωνα με το άρθρο 22 της Σύμβασης, τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα προστασίας από το νόμο έναντι τέτοιων παρενοχλήσεων ή προσβολών. Με δεδομένο ότι η ίδια η νομοθεσία που διέπει την ακούσια νοσηλεία προβλέπει ότι το δικαστήριο που εξετάζει την αίτηση αναγκαστικής νοσηλείας συνεδριάζει κεκλεισμένων των θυρών, για να προστατεύεται η ιδιωτική ζωή του ασθενούς, θα πρέπει να αποφεύγονται ανάλογες πρακτικές σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας.

 

▌Άρθρο 24

Εκπαίδευση

Παρά τις θετικές αλλαγές που έχουν προωθηθεί35 και τις εξαγγελθείσες ενταξιακές πολιτικές συστηματικά διαπιστώνονται προβλήματα σε σχέση με την οργάνωση, τους πόρους, το ανθρώπινο δυναμικό, τα προγράμματα και τις μεθόδους διδασκαλίας, το εκπαιδευτικό υλικό, τις αντιλήψεις και τις πρακτικές στην εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία. Μέχρι στιγμής, δεν έχει καταστεί δυνατή στην πράξη η λειτουργία ενός συστήματος συνεκπαίδευσης. Η εκπαίδευση παρέχεται σε γενικά σχολεία, με ειδικά εκπαιδευτικά μέτρα τα τμήματα ένταξης και την παράλληλη στήριξη, ως εξατομικευμένο μέτρο, και σε διαχωρισμένα ειδικά σχολεία. Ο ν.4547/2018 (ΦΕΚ Α΄ 102) για τις δομές υποστήριξης της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για όλους τους μαθητές, δεν φαίνεται ακόμη με ποιο τρόπο θα έχει θετικό αντίκτυπο στο δικαίωμα των μαθητών με αναπηρίες στην εκπαίδευση.

Ενδεικτικά αναφέρονται προβλήματα που συνεχίζουν να υφίστανται:

► Η ΕΑΕ παρέχεται κυρίως, από προσωρινό(αναπληρωτές εκπαιδευτικούς) και πάντως, μη επαρκώς εξειδικευμένο προσωπικό.

► Δεν παρέχεται η κατάλληλη παράλληλη στήριξη λόγω του μειωμένου χρόνου διάρκειας του εκπαιδευτικού μέτρου και έλλειψης εξειδικευμένου προσωπικού και δεν καλύπτεται το σύνολο των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών των μαθητών με αναπηρία από τα Τμήματα Ένταξης.

► Απουσιάζουν ειδικά και εξατομικευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα,

προσαρμοσμένα στις ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών, με αντίστοιχη προσαρμογή του εκπαιδευτικού - διδακτικού υλικού και του ηλεκτρονικού εξοπλισμού και η συστηματική παρέμβαση σε Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης ΣΜΕΑΕ (εργοθεραπεία, λογοθεραπεία, φυσιοθεραπεία, ψυχολογική υποστήριξη).

► Δεν υπάρχουν γενικευμένα προγράμματα συνεκπαίδευσης μεταξύ γενικών και ειδικών σχολείων -παρά τις προβλέψεις του νόμου 4368/201638

► Υπάρχει έλλειψη διασύνδεσης των σχολείων με υπηρεσίες στην κοινότητα

► Δεν υφίστανται δομές και προγράμματα για τη δια βίου εκπαίδευση παιδιών με αναπηρίες, ιδίως σε θέματα λειτουργικότητας, αυτοεξυπηρέτησης και καθημερινής διαβίωσης.

► Τα κονδύλια που διατίθενται δεν αντιστοιχούν στις νομοθετικές προβλέψεις και τις πραγματικές, διαπιστωμένες ανάγκες των μαθητών με αναπηρία σε σχέση με το σύνολο των μαθητών.

► Είναι αναγκαία η ευαισθητοποίηση και η διαμόρφωση νέων αντιλήψεων για την ενσωμάτωση των μαθητών με αναπηρία στη σχολική κοινότητα των γενικών σχολείων (εκπαιδευτικών, γονέων, μαθητών) Όσον αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση, πέρα από τα υφιστάμενα νομοθετικά μέτρα που

αφορούν τη δυνατότητα εισαγωγής στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τη διασφάλιση όλων των αναγκαίων μέσων προς τον σκοπό της ουσιαστικής και ισότιμης απόλαυσης του δικαιώματος στην εκπαίδευση, όπως ενδεικτικά η μεταφορά των φοιτητών με αναπηρίες και η προσβασιμότητά τους τόσο στις υποδομές (αίθουσες, βιβλιοθήκες, εργαστήρια) όσο και τα εκπαιδευτικά μέσα.

 

▌Άρθρο 25

Υγεία

Η πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας συνδέεται με την κοινωνική ασφάλιση, τμήμα των παροχών της οποίας αποτελούν οι πληρωμές υπηρεσιών υγείας που καλύπτουν εργαζόμενους, συνταξιούχους και τα μέλη των οικογενειών τους. Παράλληλα, με ειδική νομοθεσία, δόθηκε μέσω της Πρόνοιας πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες υγείας, σε όλους τους ανασφάλιστους, τους ασφαλισμένους που οφείλουν εισφορές και τους αλλοδαπούς –όταν πρόκειται για ΑμεΑ ανεξάρτητα από το καθεστώς διαμονής τους- και τις οικογένειες τους. Ωστόσο, η κάλυψη αυτή, είτε μέσω της κοινωνικής ασφάλισης είτε μέσω της πρόνοιας, δεν συνεπάγεται την ισότιμη πρόσβαση των ΑμεΑ σε υπηρεσίες υγείας ίδιου εύρους, ποιότητας και επιπέδου, ελεύθερης ή προσιτής υγειονομικής περίθαλψης, όπως επιτάσσει το άρθρο 25 της Σύμβασης καθώς:

► Οι υπηρεσίες υγείας δεν εξειδικεύονται σε παροχές πρόληψης και

αποκατάστασης και γενικότερα εξυπηρέτησης των ΑμεΑ για γενικά προβλήματα υγείας, αλλά είναι περισσότερο εστιασμένες στις ανάγκες πιστοποίησης της αναπηρίας (βραχεία διάρκεια γνωματεύσεων ΚΕΠΑ).

► Το κόστος συμμετοχής στη φαρμακευτική δαπάνη είναι αρκετά υψηλό και δεν αξιοποιούνται επαρκώς τα προγράμματα απαλλαγής από αυτό, με κριτήριο το εισόδημα σε συνδυασμό με τις ανάγκες φαρμακευτικής κάλυψης.

► Αν και η νοσοκομειακή περίθαλψη παρέχεται δωρεάν, συνήθως απαιτείται η συμμετοχή των συγγενών των ΑμεΑ για την επίτευξη ενός ικανοποιητικού

επιπέδου φροντίδας και οι πόροι που απαιτούνται για τη νοσηλευτική κάλυψη

συνιστούν πρόκληση για τα εισοδήματα τους.

Τα παραπάνω συνδέονται με δομικά προβλήματα του συστήματος υγείας και οδηγούν σε έμμεσους περιορισμούς του δικαιώματος πρόσβασης των ΑμεΑ σε υπηρεσίες υγείας λόγω των αυξημένων αναγκών τους σε σχέση με το γενικό πληθυσμό. Όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών υγείας από ιδιώτες, πρόσφατα επιτράπηκε η λειτουργία ιατρείων σε κτίρια με χρήση κύριας κατοικίας. Για τα νέα κτίρια με χρήση κατοικίας, η υποχρέωση προσβασιμότητας ισχύει μόνο για τους εξωτερικούς κι εσωτερικούς κοινόχρηστους χώρους. Ως εκ τούτου δυσχεραίνεται η προσβασιμότητα σε υπηρεσίες πρωτοβάθμιας υγείας, καθώς δεν απαιτείται για τη νόμιμη λειτουργία τους η διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων των υφιστάμενων κτιρίων κατά τρόπο που να είναι προσβάσιμος

στα άτομα με αναπηρία. Η έλλειψη προσβασιμότητας σε κτίρια που στεγάζουν υπηρεσίες υγείας, αποτελεί υπαρκτό ζήτημα ακόμη περισσότερο για τα υφιστάμενα κτίρια και οδηγεί σε περιορισμό των επιλογών των ΑμεΑ ως προς την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και σε παραβίαση του άρθρου 25 της Σύμβασης, που ορίζει μεταξύ άλλων την υποχρέωση παροχής υπηρεσιών

ίδιου εύρους, ποιότητας και επιπέδου υπηρεσιών περίθαλψης με τα υπόλοιπα άτομα. Τέλος, όσον αφορά τις υπηρεσίες θεραπείας και αποκατάστασης παιδιών με αναπηρία, η Αρχή έχει διερευνήσει υποθέσεις αναφορικά με τις διαγνώσεις που αφορούν στο ποσοστό αναπηρίας και τις ειδικές θεραπείες για τα παιδιά με αναπηρία. Ως βασικά προβλήματα

έχουν προκύψει τα εξής:

► η διαδικασία εξέτασης ανηλίκων από τις υγειονομικές επιτροπές των ΚΕΠΑ σε χώρους μη φιλικούς προς το παιδί σε συνδυασμό με την έλλειψη κατάλληλων ειδικοτήτων ιατρών, εξειδικευμένων για παιδιά

► η μη απόδοση ποσοστού αναπηρίας αόριστης χρονικής διάρκειας σε

ανήλικους, για μη αναστρέψιμες παθήσεις -οι οποίες σε ενήλικους προσδίδουν

ποσοστό αναπηρίας αόριστης χρονικής διάρκειας- με συνέπεια την ταλαιπωρία

των παιδιών αλλά και τη στέρηση ορισμένων κοινωνικών παροχών,

► η καθυστέρηση εκκαθάρισης και καταβολής των δαπανών ειδικών θεραπειών, με δεδομένο ότι οι γονείς αδυνατούν να διασφαλίσουν τους πόρους για την κάλυψη των ειδικών θεραπειών υπό τις παρούσες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και ότι δεν παρέχονται αντίστοιχες υπηρεσίες από δημόσιους φορείς υγείας

► η μη κάλυψη όλων των αναγκαίων ειδικών θεραπειών, σε είδος και αριθμό, από τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ σε συνέχεια πρόσφατων αλλαγών του νομικού πλαισίου από τις οποίες δεν προκύπτει ένα πλαίσιο σταθερότητας και ασφάλειας για τους ιδιώτες παρόχους υπηρεσιών υγείας προς όφελος των παιδιών με αναπηρίες

► η ανάγκη θεσμικής αποτύπωσης κατάλληλων όρων και προδιαγραφών για την παροχή ειδικών θεραπειών από ιδιωτικά κέντρα που παρέχουν υπηρεσίες υγείας και αποκατάστασης σε παιδιά.

 

▌Άρθρο 27

Εργασία και Απασχόληση

Το πεδίο προστασίας του ν. 3305/2005 για την αρχή της ίσης μεταχείρισης στην απασχόληση και την εργασία (βλ. παρατηρήσεις στο άρθρο 5) διευρύνθηκε με τις ρυθμίσεις του ν. 4443/2016, καθώς συμπεριλήφθηκε η χρόνια πάθηση στους ορισμούς των λόγων για τους οποίους απαγορεύονται οι διακρίσεις στην εργασία και την απασχόληση και προβλέφθηκε στενή συνεργασία μεταξύ της Αρχής, που έχει την αρμοδιότητα να διερευνήσει

αν συντρέχει παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης στην εργασία και του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (Σ.Ε.Π.Ε.) που είναι αρμόδιο να επιβάλλει κυρώσεις. Σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ.5 του ν. 4443/201643, όταν το Σ.Ε.Π.Ε. παραλαμβάνει καταγγελίες σχετικά με την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, υποχρεούται να διερευνήσει την υπόθεση και να ενημερώσει άμεσα το Συνήγορο του Πολίτη, σε περίπτωση δε που ο τελευταίος εκδώσει πόρισμα όπου διαπιστώνει παραβίαση, το Σ.Ε.Π.Ε. δεσμεύεται από το διατακτικό του πορίσματος και μπορεί να μην το εφαρμόσει μόνο, με παράθεση πλήρους και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας. Από την έναρξη εφαρμογής του νόμου, ο Συνήγορος έχει κρίνει σε αρκετές περιπτώσεις ότι υπήρξε διάκριση λόγω αναπηρίας στην απασχόληση και έχει εισηγηθεί την επιβολή προστίμου από το ΣΕΠΕ. Οι υποθέσεις που αφορούν διάκριση λόγω αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης εμφανίζουν σταδιακή αύξηση και εξετάζονται από ειδικό θεματικό τομέα της Αρχής. Εκείνο που διαπιστώνεται είναι ότι αφορούν λιγότερο τον ιδιωτικό και περισσότερο το δημόσιο τομέα, γεγονός που αναδεικνύει και το έλλειμμα ενημέρωσης και διάχυσης της σχετικής πληροφορίας που παρατηρείται στο πεδίο της απασχόλησης και της εργασίας στον ιδιωτικό τομέα. Για το λόγο αυτό, ο Συνήγορος έχει αναλάβει ειδικές δράσεις με στόχο τη συστηματική επαφή και ενημέρωση των Επιθεωρήσεων Εργασίας, για το νέο θεσμικό πλαίσιο, ώστε να εντοπίζονται οι υποθέσεις που μπορεί να αφορούν διάκριση λόγω αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης και να διαβιβάζονται στο Συνήγορο του Πολίτη. Παράλληλα, η Αρχή έχει διανείμει ενημερωτικό υλικό46 κι έχει οργανώσει επισκέψεις στις Επιθεωρήσεις

Εργασίας σε όλη τη χώρα και προτίθεται να εντείνει τις προσπάθειες της στον τομέα αυτό. Όσον αφορά τα θετικά μέτρα που μνημονεύονται στο άρθρο 7 παρ.2 του ν. 4443/2017 για την προστασία των ατόμων με αναπηρία αποτελούν καταλυτικής σημασίας σχεδιασμό για την πρόσβαση των ΑμεΑ στην αγορά εργασίας, η οποία σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία είναι περιορισμένη. Βασικό εργαλείο στο σχεδιασμό αυτό, αποτελεί ο ν. 2643/1998, με τον οποίον ορίζονται συγκεκριμένες ποσοστώσεις για τις προσλήψεις ατόμων με αναπηρία για θέσεις που προκηρύσσονται στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα. Από την εμπειρία της Αρχής, οι ρυθμίσεις αυτές σε γενικές γραμμές τηρούνται για το δημόσιο τομέα, έχουν όμως εξαιρετικά περιορισμένη εφαρμογή στον ιδιωτικό τομέα. Η Αρχή έχει επισημάνει στο Υπουργείο Εργασίας ότι η διάταξη εμφανίζεται ανενεργή για τον ιδιωτικό τομέα τα τελευταία δέκα χρόνια και αναμένει την απάντηση του σχετικά με τις προθέσεις του για την ενεργοποίηση της.

Βασική πρόνοια που μεταφέρθηκε στη νομοθεσία κατά των διακρίσεων λόγω αναπηρίας στην εργασία, είναι η πρόβλεψη των εύλογων προσαρμογών ως υποχρέωση του εργοδότη απέναντι στον εργαζόμενο με αναπηρία ή χρόνια πάθηση, ώστε να μπορεί ο τελευταίος να έχει πρόσβαση σε θέση εργασίας, να ασκεί αυτή, να εξελίσσεται και να καταρτίζεται (άρθρο 5 ν. 4443/2017). Ως εύλογες προσαρμογές, νοούνται όλα τα «ενδεδειγμένα κατά περίπτωση»

μέτρα, συνεπώς οτιδήποτε διευκολύνει τον εργαζόμενο αντισταθμίζοντας τη δυσκολία που αντιμετωπίζει λόγω της αναπηρίας του. Η εθνική νομοθεσία, ακολουθώντας τις κατευθύνσεις και προϋποθέσεις που θέτει το ενωσιακό δίκαιο, εισάγει τον περιορισμό της «δυσανάλογης επιβάρυνσης» στην υποχρέωση του εργοδότη για λήψη εύλογων προσαρμογών. Συνεπώς, για τη διαπίστωση της διάκρισης λόγω μη λήψης εύλογων προσαρμογών απαιτείται η στάθμιση της επιβάρυνσης που συνεπάγεται για τον εργοδότη, η οποία ανάγεται συχνά σε εκτίμηση κόστους και οικονομικών μεγεθών και δεν είναι πάντα ευχερής λόγω έλλειψης στοιχείων. Από την άλλη πλευρά, η πλειονότητα των υποθέσεων που έρχονται στην Αρχή με αντικείμενο τις εύλογες προσαρμογές αφορούν κυρίως το δημόσιο τομέα και ιδίως, εργαζόμενους στον τομέα της Εκπαίδευσης και της Υγείας. Τα αιτήματά τους αφορούν κυρίως τη μετακίνηση, απόσπαση, αλλαγή θέσης εργασίας ή ωραρίου. Στις περιπτώσεις αυτές, η επίκληση της δυσανάλογης επιβάρυνσης, που θα επιφέρει η εύλογη

προσαρμογή, συνδέεται με τις λειτουργικές ανάγκες του φορέα, που δεν επιτρέπουν την ικανοποίηση του αιτήματος χωρίς τη διατάραξη της λειτουργίας της υπηρεσίας (πχ. πρόγραμμα εφημερίας, ή βάρδιες νοσοκομείου, λειτουργία σχολικής μονάδας). Κατά συνέπεια, η πρόβλεψη της υποχρέωσης των εύλογων προσαρμογών από τον εργοδότη, δεν εξομαλύνει άνευ άλλου τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα ΑμεΑ στην απασχόληση και την εργασία. Εκείνο που πρακτικά απαιτείται είναι να συνοδεύεται η οικεία υποχρέωση από συμπληρωματικά μέτρα που ενθαρρύνουν και διευκολύνουν την προσαρμογή του εργοδότη. Η οικονομική ύφεση επιδείνωσε την κατάσταση των ατόμων με αναπηρία που αναζητούν εργασία και έχουν μακροχρόνια εγγεγραμμένη ανεργία στα μητρώα ανέργων. Ο ΟΑΕΔ έδωσε προτεραιότητα στις προσπάθειες αναχαίτισης της πολύ μεγάλης αύξησης της ανεργίας στο γενικό πληθυσμό με συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ). Η έλλειψη προσωπικού, ευαισθητοποίησης στις προβλέψεις της Σύμβασης και στρατηγικής με στόχο την αύξηση του αριθμού των ατόμων με αναπηρία που έχουν αμειβόμενη απασχόληση επέδρασαν αρνητικά για τη συμμετοχή τους σε Δημόσιες Προσκλήσεις του Οργανισμού. Τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίστηκαν με όρους γενικού πληθυσμού, χωρίς καμία ειδική πρόβλεψη για την ειδική υποστήριξή τους. Ο Οργανισμός εμφανίζεται θεωρητικά να υποστηρίζει την συμμετοχή των ατόμων με

αναπηρία στις ενεργητικές πολιτικές αλλά στην πράξη, δεν έχει διασφαλίσει τις κατάλληλες πρακτικές και ουσιαστικές προϋποθέσεις και την απαραίτητη κατάρτιση στους εργασιακούς συμβούλους, προκειμένου τα άτομα με αναπηρία να υποστηριχθούν κατά την διαδικασία υποβολής πχ. των ηλεκτρονικών αιτήσεων τους. Στις δημόσιες προσκλήσεις του ΟΑΕΔ προβλέπεται η επιπλέον μοριοδότηση της αναπηρίας ανέργου με ποσοστό 50% και άνω, καθώς και αν ο υποψήφιος άνεργος γονέας προστατεύει τέκνα ΑμεΑ ανήλικα ή ενήλικα με ποσοστό αναπηρίας 67%. Συνεπώς, παρέχεται μεν δυνατότητα συμμετοχής στις δημόσιες προσκλήσεις με την μορφή επιπλέον μοριοδότησης, αλλά απουσιάζει παντελώς μια στρατηγική ισότιμης υποστήριξης για την ένταξη στα προγράμματα προώθησης της εργασίας. Η Σύζευξη Προσφοράς και Ζήτησης Εργασίας με την υποστήριξη εργασιακών

συμβούλων αλλά και ηλεκτρονικά, μέσω της νέας διαδικτυακής πύλης (portal) του Οργανισμού απαιτεί ένα νέο σχεδιασμό αποκλειστικά στοχευμένο στα άτομα με αναπηρία, προκειμένου τα συστήματα ενημέρωσης να καθίσταται δυνατό να ανταποκριθούν στις ανάγκες τους. Τέλος, θα πρέπει να υπάρξει ένας στρατηγικός σχεδιασμός σε συνδυασμό με δεσμίδα μέτρων που αφορούν την προετοιμασία των δημοσίων φορέων στους οποίους προσλαμβάνονται ΑμεΑ για τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών απασχόλησης, την αξιοποίηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για πιλοτικές δράσεις, την ανάπτυξη της

κοινωνικής επιχειρηματικότητας, την μελέτη και υιοθέτηση καλών πρακτικών άλλων ευρωπαϊκών κρατών κ.α.

 

▌Άρθρο 28

Ανεκτό βιοτικό επίπεδο και κοινωνική προστασία

Στην Ελλάδα η εξασφάλιση ενός αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου συνδέεται με το κοινωνικοασφαλιστικό και το προνοιακό σύστημα. Η κοινωνική ασφάλιση δεν επιδιώκει ευθέως την κάλυψη βασικών αναγκών, αφού έχει πρωτίστως ανταποδοτικούς όρους και στην περίπτωση της αναπηρίας απαιτεί λιγότερο ασφαλιστικό χρόνο για συνταξιοδότηση, συγκριτικά με τις συντάξεις γήρατος. Αυτό παράγει μικρότερες συντάξεις και επί τακτικής βάσεως δεν λαμβάνεται υπόψη η ύπαρξη κατοικίας, η σύνθεση και το μέγεθος της οικογένειας για τον καθορισμό των δικαιουμένων ποσών και των διαθέσιμων εισοδημάτων.

Συμπληρωματικά μέτρα κοινωνικής πολιτικής μπορεί να απευθύνονται στο γενικό πληθυσμό ή σε συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών ή νοικοκυριών, ανεξάρτητα από την ιδιότητα ΑμεΑ. Στο προνοιακό σύστημα, χορηγούνται επιδόματα λόγω αναπηρίας σε ανασφάλιστους και έμμεσα ασφαλισμένους και με αυτή την κατηγοριοποίηση συντελείται ένας έμμεσος έλεγχος οικονομικής κατάστασης και μέσων διαβίωσης, αφού ουσιαστικά απευθύνεται σε πρόσωπα

με αναπηρία που δεν έχουν εισόδημα από δική τους εργασία ή δεν λαμβάνουν

συνταξιοδοτική παροχή. Τα δύο συστήματα δεν λειτουργούν συμπληρωματικά, ώστε να εξασφαλίζεται ένα ανεκτό βιοτικό επίπεδο, αλλά, αντίθετα, η προνοιακή κάλυψη υπάρχει όταν δεν υφίσταται ασφαλιστική κάλυψη.

Τα προνοιακά επιδόματα στοχεύουν στις ανάγκες που προκύπτουν από την αναπηρία, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση του ατόμου με αναπηρία. Στις περιπτώσεις των προγραμμάτων για την αντιμετώπιση ακραίας φτώχειας, όπως το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης η ταυτόχρονη λήψη προνοιακού επιδόματος λόγω αναπηρίας δεν εμποδίζει τη χορήγησή της παροχής, αντίθετα, λαμβάνεται υπόψη ως εισόδημα η σύνταξη λόγω αναπηρίας, ακόμη και αν πρόκειται για αντίστοιχο ή μικρότερο ποσό από αυτό του προνοιακού επιδόματος. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν αναγνωρίζονται οι πραγματικές ανάγκες της αναπηρίας και παρατηρείται άνιση μεταχείριση μεταξύ ουσιωδώς όμοιων περιπτώσεων. Άλλη περίπτωση άνισης μεταχείρισης παρατηρείται στις βασικές συντάξεις των αγροτών, οι οποίοι/ες δεν λαμβάνουν προνοιακό επίδομα αναπηρίας, αν έχουν αναπηρία 67%, ενώ αυτή η παροχή χορηγείται στους ανασφάλιστους υπερήλικες που λαμβάνουν κοινωνικό επίδομα αλληλεγγύης, ως ανασφάλιστοι, του ιδίου ποσού με τη βασική σύνταξη των παλαιών αγροτών. Αντίστοιχη περίπτωση άνισης μεταχείρισης

καταγράφεται και στις παροχές παραπληγίας των συνταξιούχων του δημοσίου.

Με τις αλλεπάλληλες αλλαγές στην ασφαλιστική νομοθεσία, λόγω της δημοσιονομικής προσαρμογής, η θέση των πολιτών με αναπηρία έχει επιδεινωθεί, επειδή μειώθηκαν στην ουσία τα κατώτατα ποσά συντάξεων και ταυτόχρονα μειώθηκε ή εξαλείφθηκε το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΑΣ) που συμπλήρωνε τις συντάξεις. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις μικρότερες συντάξεις και ειδικά για αυτές που θεμελιώνονται στον ελάχιστο χρόνο ασφάλισης, δηλαδή τα πέντε χρόνια. ή στο ελάχιστο ποσοστό αναπηρίας, το 50%. Εξίσου σοβαρό, όμως, είναι το πρόβλημα της συρρίκνωσης των δικαιούχων, λόγω των αλλαγών που επήλθαν στους κανόνες απόδοσης ποσοστών αναπηρίας και την εφαρμογή τους από το ΚΕΠΑ. Πρόσωπα που επί χρόνια λάμβαναν σύνταξη αναπηρίας ή προνοιακό επίδομα

βρέθηκαν να στερούνται εισόδημα ή να λαμβάνουν μικρότερη σύνταξη.

Προβλήματα διαχρονικά σε αυτόν τον τομέα είναι η ενημέρωση σχετικά με τις παροχές που δικαιούνται και η δυνατότητα των ατόμων με αναπηρία να έχουν πρόσβαση σε αυτές. Κατά την εξέταση αναφορών, διαπιστώνεται συχνά απώλεια δικαιωμάτων είτε από άγνοια είτε από αδυναμία των ιδίων και των οικείων τους να τα ασκήσουν. Δυστυχώς, το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης δεν διαθέτει εργαλεία και διαδικασίες αναζήτησης των δικαιούχων με την επέλευση ασφαλιστικού κινδύνου και στο προνοιακό σύστημα έχουν χαλαρώσει οι υποχρεώσεις εντοπισμού δικαιούχων και τα δίκτυα ενημέρωσης των πολιτών με αναπηρία για τα δικαιώματά τους. Κι εδώ επίσης εντοπίζεται το πρόβλημα της πρόσβασης στις παροχές, όταν η όλη διαδικασία γίνεται πλέον μόνο ηλεκτρονικά, λόγω έλλειψης εξοικείωσης με τις νέες μορφές τεχνολογίας και άλλα προαπαιτούμενα. (βλ παραπάνω άρθρο 21 για την

πρόσβαση στην πληροφορία) Στα θετικά μέτρα καταγράφονται η χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης σε α) οφειλέτες ασφαλιστικών εισφορών με βαριές αναπηρίες (εγκύκλιος 612α/Φ.32.Φ.Π.οικ. 46042/1305/30.8.2018) β) υπηκόους τρίτων χωρών με αναπηρίες που είναι κάτοχοι άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους (αρ. 21 ν. 4251/2014). Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013 άρθρο 14), το εξωιδρυματικό επίδομα και κάθε συναφές ποσό που καταβάλλεται σε ειδικές κατηγορίες ατόμων με αναπηρίες εμπίπτει στις κατηγορίες εισοδήματος από μισθωτή εργασία και

συντάξεις που απαλλάσσονται από το φόρο. Τα περιοδικώς καταβαλλόμενα προνοιακά επιδόματα σε ΑμεΑ θεωρήθηκε από τη φορολογική διοίκηση ότι είναι μεν αφορολόγητα, προσμετρώνται όμως στο συνολικό εισόδημα, το οποίο λαμβάνεται υπόψη για διάφορες φορολογικές απαλλαγές ή για την καταβολή παροχών. Η θέση της Διοίκησης στο θέμα αυτό, έχει πλήρως μεταστραφεί σε σχέση με το παρελθόν, χωρίς να έχει μεσολαβήσει κάποια

νομοθετική αλλαγή στον τρόπο, τους λόγους, το σκεπτικό ή τις προϋποθέσεις χορήγησής τους. Tο 2013, η τ. Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων με έγγραφό της τόνιζε ότι τα επιδόματα που καταβάλλονται στα άτομα με αναπηρία βάσει των σχετικών ΚΥΑ, «δεν συγκεντρώνουν τα εννοιολογικά χαρακτηριστικά του εισοδήματος […] αλλά αντίθετα συνιστούν κοινωνικές προνοιακές παροχές, μη ανταποδοτικού χαρακτήρα, οι οποίες αντικρίζουν τις πρόσθετες δαπάνες που τους δημιουργεί η πάθησή τους». Ο Συνήγορος επισήμανε ότι τα προνοιακά επιδόματα χορηγούνται με σκοπό να ενισχύσουν

οικονομικά τα άτομα με αναπηρία, λόγω της ευαλωτότητάς τους, των ειδικών συνθηκών στις οποίες διαβιούν, των αυξημένων αναγκών τους και της ενδεχόμενης αδυναμίας τους να εργαστούν και ζήτησε να επανεξεταστεί η προσμέτρησή τους στο συνολικό εισόδημα, σύμφωνα με τον πραγματικό σκοπό για τον οποίο χορηγήθηκαν από το νομοθέτη. Επικαλέσθηκε στο πλαίσιο αυτό άρθρο 28 της Σύμβασης για τη διασφάλιση ενός ικανοποιητικού επιπέδου διαβίωσης για τα ίδια τα ΑμεΑ και τις οικογένειές τους. Η πρόταση

της Αρχής έγινε αποδεκτή με το άρθρο 11 της υπ’αρ 612α/Γ.Π.οικ. 68856/2202 (ΦΕΚ 5855/Β/28.12.2018) Υπουργικής Απόφασης, σύμφωνα με το οποίο «τα χρηματικά ποσά που καταβάλλονται ως προνοιακές παροχές σε χρήμα σε άτομα με αναπηρία […] δεν εμπίπτουν σε καμία κατηγορία εισοδήματος και επομένως δεν φορολογούνται….». Επίσης, δεν υπολογίζονται «στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα». Η πρόβλεψη αυτή της Υπουργικής Απόφασης ωστόσο, δεν συμπεριελήφθη στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, με αποτέλεσμα, στο επίσημο μηχανογραφικό σύστημα TAXIS τα προνοιακά επιδόματα σε ΑμεΑ να εξακολουθούν να καταχωρούνται σε κωδικούς που τα εντάσσουν στο εισόδημα, να αυξάνουν το εισόδημα των δικαιούχων και να τους δημιουργούν πρόβλημα στην είσπραξη κοινωνικών ή προνοιακών παροχών καθώς και κίνδυνο απώλειας φορολογικών απαλλαγών. Τα τελευταία χρόνια, τα προνοιακά επιδόματα ΑμεΑ, αλλά και οι αναπηρικές συντάξεις

συχνά κατάσχονται από το δημόσιο για χρέη. Αυτό συμβαίνει κυρίως γιατί η οικονομική κρίση και η ανεργία οδηγεί όλο και περισσότερα ΑμεΑ στην οικονομική αδυναμία. Ένας άλλος λόγος για τις κατασχέσεις αυτές είναι ότι συχνά τα ΑμεΑ χρησιμοποιούν συνδικαιούχους στους τραπεζικούς λογαριασμούς τους για λόγους ανάγκης εξυπηρέτησης, και οι συνδικαιούχοι αυτοί μπορεί να είναι οφειλέτες του δημοσίου. Ωστόσο, λόγω του τεκμηρίου που εισάγει ο νόμος περί κοινών λογαριασμών, με βάση το οποίο το σύνολο του ποσού του λογαριασμού ανήκει στους συνδικαιούχους σε ίσα μερίδια, το

προνοιακό επίδομα μπορεί να κατασχεθεί ακόμη και χωρίς να ανήκει σε οφειλέτη του δημοσίου. Η προστασία των ως άνω επιδομάτων προέκυπτε από τις Υπουργικές Αποφάσεις ΠΟΛ 1092/2014 και 1146/2017, με τις οποίες εξαιρούνταν τα προνοιακά ή άλλα «κοινωνικά» επιδόματα και βοηθήματα, από την κατάσχεση. Προϋπόθεση, ωστόσο, για την εφαρμογή της εξαίρεσης είναι τα επιδόματα αυτά να προβλέπονται ρητά από τη νομοθεσία ως ακατάσχετα, γεγονός που δεν κάλυπτε το σύνολο των επιδομάτων αυτών. Ο Συνήγορος είχε

επανειλημμένα επισημάνει με παρεμβάσεις του την ανάγκη ειδικής νομοθετικής πρόβλεψης για την προστασία των αναπηρικών προνοιακών επιδομάτων από την κατάσχεση και τον συμψηφισμό για χρέη προς το Δημόσιο. Οι προτάσεις αυτές του Συνηγόρου έγιναν εν τέλει δεκτές και οι σχετικές προβλέψεις περιελήφθησαν σε ΚΥΑ. Εν συνεχεία, ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι, στην πράξη, δεν υφίσταται δυνατότητα εκ μέρους των πιστωτικών ιδρυμάτων, στα χέρια των οποίων γίνεται η κατάσχεση των λογαριασμών, να γνωρίζουν ότι τα ποσά αυτά είναι όντως προνοιακά επιδόματα προστατευμένα από κατάσχεση και δεν πρέπει να δεσμεύονται, ακόμη και εάν υφίσταται κατασχετήριο σε βάρος του δικαιούχου, ή ο λογαριασμός δεν είναι δηλωμένος στο TAXIS ως ακατάσχετος. Ο Συνήγορος προχώρησε σε νέα παρέμβαση προς τον ΟΠΕΚΑ, αλλά και την Ένωση

Ελληνικών Τραπεζών, προκειμένου να συνεργαστούν ώστε να υπάρξει σαφής ειδική σήμανση των επιδομάτων αυτών, όταν κατατίθενται από το φορέα στο πιστωτικό ίδρυμα και να μην κινδυνεύουν από κατάσχεση. Τέλος, ένα άλλο θέμα που επηρεάζει την κατάσχεση των προνοιακών επιδομάτων είναι η

συχνή αναδρομική καταβολή τους λόγω καθυστερήσεων, με αποτέλεσμα να σωρεύονται στους τραπεζικούς λογαριασμούς ποσά που υπερβαίνουν το προστατευόμενο όριο των 1250 ευρώ μηνιαίως.

Ο Συνήγορος έχει ζητήσει από την ΑΑΔΕ να κάνει αποδεκτή τη γνωμοδότηση 179/2017 της Ολομέλειας του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, βάσει της οποίας οφείλουν τα πιστωτικά ιδρύματα να ανάγουν σε μηνιαία καταβολή τα αναδρομικά ποσά και επ’ αυτής να εφαρμόζουν το προστατευόμενο όριο.

 

Αρκτικόλεξα

ΑΑΔΕ Ανεξάρτητη Αρχή δημοσίων Εσόδων

ΑμεΑ Άτομα με Αναπηρία

ΕΔΔΑ Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

ΕΚΑΣ Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης

ΔΣΔΠ Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού

ΕΕ Ευρωπαϊκή Ένωση

ΕΚ ευρωπαϊκή Κοινότητα

ΕΚΑΒ Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας

ΕΛΑΣ Ελληνική Αστυνομία

ΕΜΠ Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης (Βασανιστηρίων & Απάνθρωπης Μεταχείρισης

ΕΟΠΥΥ Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας

ΕΣΑμεΑ Εθνική Συνομοσπονδία ατόμων ε Αναπηρία

ΕΦΚΑ Ενιαίος Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης

ΙΚΑ-ΕΤΑΜ Ίδρυμα Κοινωνικής Ασφάλισης-Επικουρικό Ταμείο Μισθωτών

ΙΥΠ Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού

ΚΕΠΑ Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας

ΚΤΕΛ Κοινό Ταμείο Είσπραξης Λεωφορείων

κυα Κοινή Υπουργική Απόφαση

ΚΥΤ Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης

ΝΣΚ Νομικό Συμβούλιο του Κράτους

ΟΑΕΔ Οργανισμός Εργατικού δυναμικού

ΟΓΑ Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων

ΟΣΥ Οργανισμός Συγκοινωνιών Ελλάδας

π.δ. Προεδρικό Διάταγμα

ΣΔΑΑ Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες

ΣΕΠΕ Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας

ΣτΠ Συνήγορος του Πολίτη

υ.α Υπουργική Απόφαση

 

πηγή: www.synigoros.gr

 

 

 

 

Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο: Παράταση προθεσμίας για την υποβολή αιτήσεων υπαγωγής έως 30/09

Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο: Παράταση προθεσμίας για την υποβολή αιτήσεων υπαγωγής έως 30/09
Taxheaven Newsroom
[12.08.2019]
12 Αυγούστου 2019
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ
Παράταση προθεσμίας για την υποβολή αιτήσεων υπαγωγής στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο ηλεκτρικής ενέργειας

Από το Γραφείο Τύπου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση:
Με απόφαση του υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Γεράσιμου Θωμά δίνεται παράταση μέχρι την 30η Σεπτεμβρίου 2019 για την υποβολή των αιτήσεων εκ νέου υπαγωγής στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ) ηλεκτρικής ενέργειας που παρέχουν όλοι οι προμηθευτές.
Η παράταση κρίθηκε επιβεβλημένη για να ενημερωθεί η βάση δεδομένων που τηρείται από  την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Κοινωνικής Ασφάλισης Α.Ε. με τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων του έτους 2018. Επίσης για να μην ταλαιπωρηθούν οι πολίτες από την αρχικά περιορισμένη περίοδο υποβολής αιτήσεων που είχε οριστεί.
Οι πολίτες μπορούν να υποβάλουν την αίτησή τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα https://www.idika.gr/kot/ και μέχρι την 30η Σεπτεμβρίου 2019 θα ενημερωθούν για την  εκ νέου ένταξή τους ή όχι στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο.
Μέχρι τον έλεγχο και έγκριση (ή όχι) των νέων αιτήσεων παραμένουν ενταγμένοι στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο οι υφιστάμενοι δικαιούχοι.


ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ

Πλαφόν στις συντάξεις του ΕΦΚΑ στο ποσό των 4.608 ευρώ

Πλαφόν στις συντάξεις του ΕΦΚΑ στο ποσό των 4.608 ευρώ
Taxheaven Newsroom
[09.08.2019]

Με τις προτεινόμενες διατάξεις τροπολογίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, στο σχέδιο νόμου του Υπ. Εσωτερικών, προβλέπονται τα εξής:
- Θεσπίζεται ανώτατο όριο στο συνολικό ακαθάριστο ποσό κάθε μηνιαίας κύριας σύνταξης ή περισσοτέρων της μιας συντάξεων λόγω γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου που χορηγούνται από τον Ενιαίο Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ) και εφόσον μέρος του χρόνου ασφάλισης διανύθηκε ή ανάγεται έως και 31.12.2016. Το νέο ανώτατο όριο σύνταξης ορίζεται στο 12πλασιο της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης, (ήτοι στο ποσό των 4.608 ευρώ), στο οποίο δεν συμπεριλαμβάνονται τα ποσά των χορηγούμενων από τον ΕΦΚΑ επιδομάτων αναπηρίας.
- Το εν λόγω ανώτατο όριο εφαρμόζεται και επί των συντάξεων που έχουν χορηγηθεί μέχρι την έναρξη ισχύος του ν.4387/2016 (12-5-2016) ή ανατρέχουν στην ανωτέρω ημερομηνία.
- Ποσά συντάξεων που έχουν ήδη απονεμηθεί ή επαναϋπολογισθεί μετά την έναρξη ισχύος του ανωτέρω νόμου και υπερβαίνουν το προαναφερόμενο ανώτατο όριο προσαρμόζονται στο νέο οριζόμενο ως άνω ποσό από την ημερομηνία έναρξης καταβολής ή επαναϋπολογισμού τους. Τυχόν επιπλέον διαφορές συντάξεων αναζητούνται ως καλοπίστως εισπραχθείσες και επιστρέφονται με παρακράτηση σε ποσοστό 20% της μηνιαίας καταβαλλόμενης σύνταξης και μέχρι ολοσχερούς εξοφλήσεως.
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
Με την προτεινόμενη διάταξη θεσπίζεται ανώτατο ποσό μηνιαίας σύνταξης ή συντάξεων για όλες τις συντάξεις γήρατος, αναπηρίας και θανάτου που απονέμονται από τον ΕΦΚΑ ή επανυπολογίστηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 4387/2016.
Ειδικότερα με το ν. 4387/2016 καθιερώθηκε νέος τρόπος υπολογισμού της σύνταξης για το σύνολο των φορέων που εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ συμπεριλαμβανομένου και του δημοσίου .
Η κύρια σύνταξη που χορηγείται πλέον από τον ΕΦΚΑ, αποτελείται από:
α) το τμήμα της Εθνικής σύνταξης, το ύψος της οποίας κυμαίνεται από 345,60 - 384,00 ευρώ ανάλογα με τα έτη ασφάλισης (τουλάχιστον 15 και άνω) και χρηματοδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό και
β) το ανταποδοτικό τμήμα της σύνταξης, το οποίο υπολογίζεται αφενός με βάση τις συντάξιμες αποδοχές του ασφαλισμένου (ήτοι τις αποδοχές/εισόδημα επί των οποίων κατέβαλλε εισφορές καθ' όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου) και αφετέρου τα ποσοστά αναπλήρωσης που ορίζονται στο άρθρο 8 του ν. 4387/2016 και τα οποία προσδιορίζονται βάσει του συνολικού χρόνου ασφάλισης. Ειδικότερα, εισάγεται ως ανώτατο όριο ασφαλιστέων αποδοχών το δωδεκαπλάσιο του εκάστοτε ισχύοντος νόμιμου κατώτατου μισθού, προσδιορίζοντας με αυτό τον τρόπο εμμέσως ανώτατο όριο συντάξεων.
Το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας παραμένει διανεμητικό (pay as you go). Είναι δημόσιο σύστημα υποχρεωτικής, καθολικής ασφάλισης με ισχυρή συμμετοχή του κρατικού προϋπολογισμού στη χρηματοδότηση του. Λειτουργεί διανεμητικά υπέρ των χαμηλών συντάξεων, εξασφαλίζοντας με αυτό τον τρόπο επαρκές επίπεδο διαβίωσης σε όλους τους συνταξιούχους.
Κατά την πρώτη εφαρμογή του ν. 4387/2016 ορίστηκε ότι για τον υπολογισμό της σύνταξης λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές/εισόδημα του ασφαλισμένου από το έτος 2002 και εφεξής.
Ο υπολογισμός της ανταποδοτικής σύνταξης από το έτος 2002 έως και το έτος 2016 έχει ως αποτέλεσμα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις την απονομή συντάξεων που αλλοιώνουν την αρχή της ανταποδοτικότητας και της δίκαιης αναδιανομής που θα πρέπει να διέπουν με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα βιωσιμότητα αυτού και επάρκεια παροχών.
Κατά το προϊσχύσαν του ν. 4387/2016 πλαίσιο και ειδικότερα με τις διατάξεις του άρθρου 51 του ν.2084/1992 είχε θεσπιστεί ανώτατο όριο καταβλητέας μηνιαίας σύνταξης για τους φορείς μισθωτών και με τις διατάξεις του άρθρου 2 του ν.2042/1992 είχε θεσπιστεί γενικό ανώτατο όριο καταβλητέου ποσού σύνταξης ή συντάξεων από οποιοδήποτε ασφαλιστικό φορέα.
Κατ' επέκταση αυτού καθίσταται αδήριτη ανάγκη η καθιέρωση ανώτατου ορίου και για τις συντάξεις που υπολογίζονται με βάση τις διατάξεις του ν.4387/2016 και μέρος του χρόνου ασφάλισης ανάγεται στο διάστημα από 1.1.2002 έως και 31.12.2016.
Σημειώνεται ότι η θέσπιση ανωτάτου ορίου καταβλητέας σύνταξης είναι συμβατή με τη νομολογία του ΣτΕ που έχει κρίνει ότι ο νομοθέτης «δύναται να μεταβάλει το ύψος των ασφαλιστικών παροχών με τη θέσπιση ανωτάτου ορίου των παροχών που ήδη χορηγούνται».
Με την παρούσα διάταξη θεσπίζεται και για τις συντάξεις γήρατος, αναπηρίας, θανάτου που υπολογίζονται ή επανυπολογίστηκαν με βάση τις διατάξεις του ν.4387/2016 ανώτατο ποσό μηνιαίας κύριας σύνταξης , εφόσον έχει υπολογιστεί χρόνος ασφάλισης που ανάγεται σε χρονικό διάστημα έως και 31.12.2016.
Το θεσπιζόμενο ανώτατο ποσό σύνταξης είναι ενιαίο και ορίζεται στο 12πλάσιο της εθνικής σύνταξης που αντιστοιχεί σε 20 έτη ασφάλισης, όπως ισχύει κάθε φορά, ήτοι σήμερα στο ποσό των 4.608 ευρώ και υπερβαίνει κατά πολύ τα προϊσχύοντα ανώτατα όρια συντάξεων των ενταχθέντων στον ΕΦΚΑ φορέων. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το ανώτατο όριο σύνταξης για τους έως 31.12.1992 ασφαλισμένους των πρώην ειδικών Ταμείων ανερχόταν σε 2773,00 ευρώ, ενώ για τους ασφαλισμένους του πρώην ΙΚΑ- ΕΤΑΜ σε 2373,50 ευρώ.
Το θεσπιζόμενο ανώτατο ποσό σύνταξης δεν καταλαμβάνει το επίδομα απόλυτης αναπηρίας καθώς και το επίδομα παρατετραπληγίας, συνεκτιμομένων των αυξημένων αναγκών που αντιμετωπίζουν οι δικαιούχοι αυτών ακόμα και αν λαμβάνουν υψηλές συντάξεις .
Το θεσπιζόμενο ανώτατο ποσό σύνταξης εφαρμόζεται και επί των συντάξεων που χορηγούνταν κατά την έναρξη ισχύος του ν.4387/2016 και οι οποίες επανυπολογίστηκαν κατ' εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 14 και 33 του ν. 4387/2016.
ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΔΙΑΤΑΞΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ ...
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΤΟ ΝΟΜΟ 4387/2016
Προσδιορισμός ακαθαρίστου συνολικού ποσού
1. Το συνολικό ακαθάριστο ποσό κάθε μηνιαίας κύριας σύνταξης ή περισσότερων της μιας συντάξεων λόγω γήρατος, αναπηρίας ή θανάτου που χορηγούνται από τον ΕΦΚΑ και εφόσον μέρος του χρόνου ασφάλισης διανύθηκε ή ανάγεται έως και 31-12-2016, ανέρχεται κατ' ανώτατο όριο στο δωδεκαπλάσιο της εθνικής σύνταξης της παραγράφου 6 του άρθρου 7 του ν. 4387/2016 που αντιστοιχεί σε είκοσι χρόνια ασφάλισης, όπως το ποσό αυτής ισχύει κάθε φορά. Το οριζόμενο στο προηγούμενο εδάφιο ανώτατο όριο καταλαμβάνει και τις κάθε είδους προσαυξήσεις της σύνταξης ή των συντάξεων, ενώ δεν καταλαμβάνει τα ποσά των χορηγούμενων από τον ΕΦΚΑ επιδομάτων αναπηρίας.
2. Το ανώτατο όριο της παρ.1 εφαρμόζεται και στις συντάξεις που έχουν χορηγηθεί έως και την 12.5.2016 ή ανατρέχουν στην ίδια ημερομηνία και οι οποίες επανυπολογίστηκαν με βάση τα άρθρα 14 και 33 του ν.4387/2016 όπως ισχύουν. Η τυχόν προσωπική διαφορά που έχει προκύψει από την αναπροσαρμογή ανακαθορίζεται με βάση το νέο ανώτατο όριο.
3. Ποσά συντάξεων που έχουν ήδη απονεμηθεί μετά την έναρξη ισχύος του ν.4387/2016 και υπερβαίνουν το ανώτατο όριο της παρ.1, προσαρμόζονται στο οριζόμενο από τις παρ.1 και 2 ποσό. από την ημερομηνία έναρξης καταβολής τους. Τυχόν επιπλέον διαφορές συντάξεων αναζητούνται άτοκα ως καλοπίστως εισπραχθείσες και επιστρέφονται με παρακράτηση σε ποσοστό 20% της μηνιαίας καταβαλλόμενης σύνταξης και μέχρι ολοσχερούς εξοφλήσεως.

ΟΠΕΚΑ - Προνοιακά επιδόματα Αυγούστου 2019: Πότε θα πληρωθούν οι δικαιούχοι

ΟΠΕΚΑ - Προνοιακά επιδόματα Αυγούστου 2019: Πότε θα πληρωθούν οι δικαιούχοι
Με το νέο σύστημα όλοι θα γνωρίζουν πως θα λαμβάνουν στις 25 του μηνός το ποσό που αντιστοιχεί στο τρέχον μηνιαίο επίδομά τους.
ΟΠΕΚΑ - Προνοιακά επιδόματα Αυγούστου 2019: Πότε θα πληρωθούν οι δικαιούχοι
Γράφει ο Γιώργος Κουτσελίνης
Στα τέλη του Αυγούστου, αναμένονται τα χρήματα του βοηθήματος που κάνεις την αίτηση στο opeka.gr
Τα ποσά αποτελούν έσοδο του Κ.Α.E 0621 « Κάλυψη δαπάνης προνοιακών επιδομάτων», του προϋπολογισμού των δικαιούχων Δήμων και θα αποδoθούν σε αυτούς, με χρηματική εντολή του Υπουργείου προς το Ταμείο Παρακαταθηκών 6 και Δανείων, αμέσως μετά τη μεταφορά των αντίστοιχων πιστώσεων από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Τα προνοιακά αναπηρικά και διατροφικά επιδόματα θα καταβάλλονται πλέον σε μηνιαία βάση σε όλους τους δικαιούχους και σε σταθερή ημερομηνία, η οποία θα είναι η 25η εκάστου μήνα.
Όπως είχε εξαρχής δεσμευθεί ο Οργανισμός, τα στοιχεία των δικαιούχων που συγκεντρώθηκαν από διαφορετικές πηγές εντάχθηκαν σε ένα, ενιαίο μητρώο και πλέον όλοι οι δικαιούχοι θα λαμβάνουν το επίδομά τους σε μηνιαία βάση. Κάθε μήνα θα καταβάλλεται την 25η ημέρα το μηνιαίο επίδομα που αντιστοιχεί στον τρέχοντα κάθε φορά μήνα. Έτσι οι πληρωμές έρχονται νωρίτερα, καθώς τα Άτομα με Αναπηρία εισέπρατταν τα επιδόματά τους κάθε δίμηνο και για τους δυο μήνες που είχαν προηγηθεί (για παράδειγμα, τον Ιούλιο εισέπρατταν τον Μάιο και τον Ιούνιο, τον Σεπτέμβριο εισέπρατταν τον Ιούλιο και τον Αύγουστο κ.ο.κ.). Με το νέο σύστημα όλοι θα γνωρίζουν πως θα λαμβάνουν στις 25 του μηνός το ποσό που αντιστοιχεί στο τρέχον μηνιαίο επίδομά τους.
Τα προνοιακά αναπηρικά και διατροφικά επιδόματα μηνός Ιουλίου θα καταβληθούν την Παρασκευή 26 Αυγούστου. Αναλυτικά, θα εξοφληθούν τα δικαιούμενα ποσά σε όλους όσοι πληρώνονταν μέχρι το 2018 από τους Δήμους και τις Περιφέρειες, όπως και σε όλους όσοι υπέβαλλαν αίτηση μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας των Κέντρων Κοινότητας και αυτή έχει εγκριθεί μετά από τους ηλεκτρονικούς και διοικητικούς ελέγχους του ΟΠΕΚΑ.
προνοιακα επιδοματα, προνοιακα επιδοματα 2019, προνοιακα επιδοματα αυγουστου 2019, οπεκα προνοιακα επιδοματα, οπεκα
Οι κατηγορίες αναπηρίας που δικαιούνται προνοιακό επίδομα είναι οι ακόλουθες:
-ΤΥΦΛΟΙ
-ΚΩΦΟΙ
-ΒΑΡΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ
-ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ ΑΠΟ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΙΜΙΑ
-ΑΙDS – ΑΙΜΟΡΡΟΦΙΛΙΑ
-ΒΑΡΙΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑ (Στην κατηγορία Βαριάς Αναπηρίας εντάσσονται διάφορες κατηγορίες αναπηρίας όπως Επιληψία, Σακχαρώδης Διαβήτης, Ερυθρωματώδης Λύκος κ.ά. και ισχύει για άτομα με αναπηρία με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω)
-ΣΠΑΣΤΙΚΑ (Άτομα με εγκεφαλική παράλυση από 0–18 ετών)
-ΕΠΙΔΟΜΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ (Δικαιούνται τα άτομα που πάσχουν από κινητική αναπηρία κάτω άκρων σε ποσοστό αναπηρία 80% και άνω ή ακρωτηριασμό δύο ποδιών)
-ΧΑΝΣΕΝΙΚΟΙ
Η κατηγορία των νεφροπαθών υπό αιμοκάθαρση λαμβάνουν διατροφικό επίδομα ίσο με το ύψος του χαμηλότερου προνοιακού επιδόματος. Δικαιούχοι του παρόντος επιδόματος επιδόματος είναι επίσης οι μεταμοσχευθέντες καρδιάς, ήπατος, πνευμόνων και μυελού των οστών.
Πηγή: www.evianews.com

Από συνέντεξη υφυπουργού Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, Νότη Μηταράκη για τα προνοιακά επιδόματα,

Από συνέντεξη υφυπουργού Εργασίας & Κοινωνικών Υποθέσεων, Νότη Μηταράκη για τα προνοιακά επιδόματα,

Ο κ. Μηταράκης, διαβεβαίωσε ερωτηθείς σχετικά, ότι όχι μόνο δεν θα κοπεί κανένα προνοιακό επίδομα, αλλά τουναντίον πρόθεση της νέας Κυβέρνησης, είναι να ενισχυθεί το κοινωνικό κράτος, όπως άλλωστε έχει δεσμευθεί και ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης.
Πηγή: Γραφείου Τύπου Ν. Μηταράκη

Νέα αίτηση πρέπει να υποβάλλουν οι δικαιούχοι του Κοινωνικού Τιμολογίου

Νέα αίτηση πρέπει να υποβάλλουν οι δικαιούχοι του Κοινωνικού Τιμολογίου
Οι αιτήσεις ένταξης στο νέο ΚΟΤ υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του ειδικού προγράμματος της Η.ΔΙ.Κ.Α. (www.idika.gr).
Οι δικαιούχοι του ΚΟΤ θα πρέπει να υποβάλλουν αίτηση ένταξης στο ΚΟΤ κάθε χρόνο και κάθε φορά εντός (1) μηνός από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των δηλώσεων φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων καθώς και της ενδεχόμενης παράτασής της, προκειμένου να γίνει επανέλεγχος των προϋποθέσεων ένταξης στο ΚΟΤ.
Οι παρακάτω πληροφορίες αποτελούν μία σύντομη περίληψη των βασικών σημείων της Απόφασης και παρέχονται προς διευκόλυνση των ενδιαφερομένων. Για να δείτε αναλυτικά την Υπουργική Απόφαση πατήστε εδώ.
1) Ποιες είναι οι κατηγορίες δικαιούχων του ΚΟΤ;
α. Κατηγορία ΚΟΤ Α’: Εντάσσονται όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης του Κοινωνικού Εισοδήματος Αλληλεγγύης.
β. Κατηγορία ΚΟΤ Β’: Εντάσσονται όσοι πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις:
i. Έχουν ετήσιο συνολικό πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα, όπως αυτό προκύπτει από τις τελευταίες εκκαθαρισμένες δηλώσεις φόρου εισοδήματος, έως τα όρια του πίνακα παρακάτω:
Πίνακας εισοδηματικών ορίων:
Σύνθεση νοικοκυριού
Εισοδηματικό όριο
Μονοπρόσωπο νοικοκυριό
9.000 ευρώ
Νοικοκυριό αποτελούμενο από δύο ενήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με ένα ανήλικο μέλος
13.500 ευρώ
Νοικοκυριό αποτελούμενο από δύο ενήλικα μέλη και ένα ανήλικο μέλος ή μονογονεϊκή οικογένεια με δύο ανήλικα μέλη
15.750 ευρώ
Νοικοκυριό αποτελούμενο από τρία ενήλικα μέλη ή δύο ενήλικα και δύο ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με τρία ανήλικα μέλη
18.000 ευρώ
Νοικοκυριό αποτελούμενο από τρία ενήλικα και ένα ανήλικο μέλος ή δύο ενήλικα και τρία ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με τέσσερα ανήλικα μέλη
24.750 ευρώ
Νοικοκυριό αποτελούμενο από τέσσερα ενήλικα μέλη ή δύο ενήλικα και τέσσερα ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με πέντε ανήλικα μέλη
27.000 ευρώ
Εκτυπώστε τον πίνακα
Για νοικοκυριό που στη σύνθεσή του περιλαμβάνει και άτομο ή άτομα με αναπηρία εξήντα επτά τοις εκατό (67%) και άνω τα παραπάνω εισοδηματικά όρια αυξάνονται κατά οκτώ χιλιάδες (8.000) ευρώ.
Για νοικοκυριό που στη σύνθεσή του περιλαμβάνει και άτομο ή άτομα που έχουν ανάγκη μηχανικής υποστήριξης με χρήση ιατρικών συσκευών, η οποία παρέχεται κατ’ οίκον και είναι απαραίτητη για τη ζωή τους, τα παραπάνω εισοδηματικά όρια αυξάνονται κατά δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ.
Για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος προστίθεται το ποσό των 4.500 ευρώ και για κάθε επιπλέον ανήλικο μέλος το ποσό των 2.250 ευρώ, μέχρι του συνολικού ορίου των 31.500 ευρώ ανεξαρτήτως του αριθμού των μελών του νοικοκυριού. Το συγκεκριμένο ανώτατο όριο (31.500 €) αυξάνεται κατά 8.000 ευρώ για νοικοκυριό που στη σύνθεσή του περιλαμβάνει και άτομο ή άτομα με αναπηρία εξήντα επτά τοις εκατό (67%) και άνω και κατά 15.000 ευρώ για νοικοκυριό που στη σύνθεσή του περιλαμβάνει και άτομο ή άτομα που έχουν ανάγκη μηχανικής υποστήριξης με χρήση ιατρικών συσκευών, η οποία παρέχεται κατ’ οίκον και είναι απαραίτητη για τη ζωή τους.
ii. Έχουν οι ίδιοι και τα μέλη του νοικοκυριού, ακίνητη περιουσία, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, με συνολική φορολογητέα αξία, έως το ποσό των 120.000 ευρώ για το μονοπρόσωπο νοικοκυριό, προσαυξανόμενη κατά 15.000 ευρώ για κάθε πρόσθετο μέλος και έως ανώτατο όριο 180.000 ευρώ.
iii. Τα μέλη του νοικοκυριού δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του φόρου πολυτελείας και δεν δηλώνουν δαπάνες διαβίωσης για αμοιβές πληρωμάτων σκαφών αναψυχής, δίδακτρα σε ιδιωτικά σχολεία και για οικιακούς βοηθούς, οδηγούς αυτοκινήτων, δασκάλους και λοιπό προσωπικό.
2) Πώς και πότε υποβάλλεται αίτηση;
Οι αιτήσεις για την ένταξη στο ΚΟΤ υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του ειδικού προγράμματος  της Η.ΔΙ.Κ.Α. (www.idika.gr)
Η αίτηση υποβάλλεται από τον υπόχρεο υποβολής δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του νοικοκυριού, ή τη σύζυγό του με απαραίτητη προϋπόθεση η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας να είναι ήδη στο όνομά του ή της συζύγου του.
Κάθε νοικοκυριό λαμβάνει το ΚΟΤ μόνον για την παροχή της κύρια κατοικίας.
Οι δικαιούχοι του ΚΟΤ θα πρέπει να υποβάλλουν αίτηση ένταξης στο ΚΟΤ κάθε χρόνο και κάθε φορά εντός (1) μηνός από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των δηλώσεων φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων καθώς και της ενδεχόμενης παράτασής της, προκειμένου να γίνει επανέλεγχος των προϋποθέσεων ένταξης στο ΚΟΤ.
3) Ποια είναι τα όρια κατανάλωσης για να εφαρμοσθεί το ΚΟΤ;
Το K.O.T. εφαρμόζεται για το σύνολο της τετραμηνιαίας κατανάλωσης και έως τα αντίστοιχα όρια κατανάλωσης που προβλέπονται για κάθε κατηγορία δικαιούχου:
Όρια τετραμηνιαίας κατανάλωσης (120ημερών) για τιμολόγηση με ΚΟΤ Α’ και ΚΟΤ Β’:
Σύνθεση νοικοκυριού
Όρια τετραμηνιαίας κατανάλωσης
Μονοπρόσωπο νοικοκυριό
1.400 kWh
Νοικοκυριό αποτελούμενο από δύο ενήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με ένα ανήλικο μέλος
1.600 kWh
Νοικοκυριό αποτελούμενο από δύο ενήλικα μέλη και ένα ανήλικο μέλος ή μονογονεϊκή οικογένεια με δύο ανήλικα μέλη
1.700 kWh
Νοικοκυριό αποτελούμενο από τρία ενήλικα μέλη ή δύο ενήλικα και δύο ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με τρία ανήλικα μέλη
1.800 kWh
Νοικοκυριό αποτελούμενο από τρία ενήλικα και ένα ανήλικο μέλος ή δύο ενήλικα και τρία ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με τέσσερα ανήλικα μέλη
1.900 kWh
Νοικοκυριό αποτελούμενο από τέσσερα ενήλικα μέλη ή δύο ενήλικα και τέσσερα ανήλικα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με πέντε ανήλικα μέλη
2.000 kWh
Εκτυπώστε τον πίνακα
Για κατανάλωση μικρότερη των 200 kWh ανά τετράμηνο, δεν υπολογίζεται έκπτωση ΚΟΤ.
Για νοικοκυριό που στη σύνθεσή του περιλαμβάνει και άτομο ή άτομα με αναπηρία εξήντα επτά τοις εκατό (67%) και άνω τα παραπάνω όρια κατανάλωσης αυξάνονται κατά 300 kWh.
Για νοικοκυριό που στη σύνθεσή του περιλαμβάνει και άτομο ή άτομα που έχουν ανάγκη μηχανικής υποστήριξης με χρήση ιατρικών συσκευών, η οποία παρέχεται κατ’ οίκον και είναι απαραίτητη για τη ζωή τους, τα παραπάνω όρια κατανάλωσης αυξάνονται κατά 600 kWh.
Για κάθε επιπλέον ενήλικο μέλος προστίθεται κατανάλωση 200 kWh και για κάθε επιπλέον ανήλικο μέλος κατανάλωση 100 kWh, μέχρι του συνολικού ορίου των 2.400 kWh ανεξαρτήτως του αριθμού των μελών του νοικοκυριού. Το συγκεκριμένο ανώτατο όριο (2.400 kWh) αυξάνεται κατά 300 kWh για νοικοκυριό που στη σύνθεσή του περιλαμβάνει και άτομο ή άτομα με αναπηρία εξήντα επτά τοις εκατό (67%) και άνω και κατά 600 kWh για νοικοκυριό που στη σύνθεσή του περιλαμβάνει και άτομο ή άτομα που έχουν ανάγκη μηχανικής υποστήριξης με χρήση ιατρικών συσκευών, η οποία παρέχεται κατ’ οίκον και είναι απαραίτητη για τη ζωή τους.
4) Ποια είναι η χορηγούμενη έκπτωση;
Ο Προμηθευτής θα εφαρμόζει τις τιμές χρέωσης Προμήθειας βάσει του Οικιακού Τιμολογίου που έχει επιλέξει ο εκάστοτε πελάτης και επί αυτών θα υπολογίζει την έκπτωση του ΚΟΤ ως εξής:
ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΚΠΤΩΣΕΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΟΙΚΙΑΚΟΥ ΤΙΜΟΛΟΓΙΟΥ
Έκπτωση στη χρέωση προμήθειας ηλεκτρικής
 ενέργειας σε €/kWh
Κ.Ο.Τ. Α
Κ.Ο.Τ. Β
0,075€/kWh
0,045€/kWh
Εκτυπώστε τον πίνακα
Η παραπάνω έκπτωση υπολογίζεται στη χρέωση Προμήθειας για την κατανάλωση ημέρας. Εάν ο πελάτης έχει επιλέξει το Νυχτερινό Οικιακό Τιμολόγιο, τότε η έκπτωση εφαρμόζεται και στη χρέωση Προμήθειας για την κατανάλωση της νύχτας (ώρες μειωμένης χρέωσης), όπως προβλέπεται στην Υπουργική Απόφαση.

5) Πώς γίνεται η τιμολόγηση κατά την ένταξη ή απένταξη στο ΚΟΤ Α’ ή ΚΟΤ Β’;
Κατά την έκδοση του πρώτου Εκκαθαριστικού λογαριασμού, μετά την αρχική ημερομηνία ένταξης του δικαιούχου, το νέο ΚΟΤ δεν εφαρμόζεται για το σύνολο της κατανάλωσης του συγκεκριμένου λογαριασμού, αλλά μόνον για την περίοδο κατανάλωσης που έπεται της ημερομηνίας ένταξης στο νέο ΚΟΤ. Συγκεκριμένα για τον υπολογισμό της κατανάλωσης με το ΚΟΤ,  πολλαπλασιάζεται ο αριθμός των ημερών ένταξης με τη μέση ημερήσια κατανάλωση του υπόψη λογαριασμού (kWh/ημέρες Εκκαθαριστικού λογαριασμού).