Έλλειμμα δομών και απουσία της τοπικής αυτοδιοίκησης στην
υποστήριξη των ΑμεΑ
Απρ 17, 2026 | ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, Ο Τύπος έγραψε
ΣΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ Η ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ
Ευρήματα και προτάσεις σε πρόσφατα δημοσιευμένη έρευνα του
Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Κρήτης – Την
ανάγκη για δημιουργία στεγών υποστηριζόμενης διαβίωσης επισημαίνει το Σωματείο
ΑμεΑ νομού Ρεθύμνου
«Ουραγός» στη λειτουργία δομών και στην παροχή υπηρεσιών
υποστήριξης σε ΑμεΑ σε σχέση με την υπόλοιπη Κρήτη είναι το Ρέθυμνο, στερούμενο
αναγκαίων προγραμμάτων για την κάλυψη σημαντικών αναγκών των Ατόμων με
Αναπηρία. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσιευμένη έκθεση του Περιφερειακού
Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Κρήτης σχετικά με τις δομές
και τις υπηρεσίες ΑμεΑ σε όλη την Κρήτη και ιδιαίτερα στα αστικά κέντρα, στην
Περιφέρεια Κρήτης καταγράφονται 92 δομές που απευθύνονται αποκλειστικά σε ΑμεΑ,
εκ των οποίων μόλις 11 βρίσκονται στο Ρέθυμνο, ένα ποσοστό κοντά στο 12% του
συνόλου στο νησί. Όπως περιγράφει η έρευνα και επιβεβαιώνεται από το Σωματείο
ΑμεΑ Ρεθύμνου, η ΠΕ Ρεθύμνου εμφανίζει τη χαμηλότερη συγκέντρωση δομών στην
Περιφέρεια, γεγονός που υποδηλώνει συγκριτική υστέρηση ως προς τη διαθεσιμότητα
εξειδικευμένων υπηρεσιών για άτομα με αναπηρία σε σχέση με τις υπόλοιπες
Περιφερειακές Ενότητες. Η έρευνα διαχωρίζει τις δομές σε αυτές που λειτουργούν
από Δημόσιους Φορείς, σε υπηρεσίες που παρέχονται από Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού
Δικαίου (ΝΠΙΔ) και σε αυτές που που παρέχονται από την τοπική αυτοδιοίκηση Α’
και Β’ βαθμού. Στο Ρέθυμνο, οι 11 δομές που η έρευνα καταγράφει,
περιλαμβάνονται μία υπηρεσία έκδοσης Δελτίου Μετακίνησης για ΑμεΑ, που υπάγεται
στην Αντιπεριφέρεια Ρεθύμνης, τέσσερα σχολεία ειδικής εκπαίδευσης, ένα
πρόγραμμα κατ΄ οίκον φροντίδας, ένα ΚΔΑΠ ΑμεΑ, ένα ΚΔΗΦ ΑμεΑ, δύο προγράμματα
Κοινωνικής Επανένταξης και ένα πρόγραμμα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και
συμβουλευτικής. Όπως εξήγησε και ανέλυσε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο
Δημήτρης Τσαχάκης, πρόεδρος του Σωματείου, πέρα από τα τέσσερα ειδικά σχολεία
και τη δομή της Περιφερειακής Ενότητας για τα δελτία αποστολής, οι υπόλοιπες
δομές είναι το ΚΔΑΠ ΑμεΑ του συλλόγου Γονέων και Φίλων Ατόμων με Αυτισμό, το
ΚΔΗΦ ΑμεΑ του Κέντρου Ημερήσιας φροντίδας του συλλόγου Αγάπη και ο
Βρεφονηπιακός σταθμός Ολοκληρωμένης Φροντίδας του Δήμου Ρεθύμνης (ΒΣΟΦ) στον
Μασταμπά.
Συνολικά στην Περιφέρεια Κρήτης, η πλειονότητα των δομών
(60%) λειτουργεί από Δημόσιους Φορείς, γεγονός που καταδεικνύει τον κεντρικό
ρόλο του κράτους στην οργάνωση και παροχή των συγκεκριμένων υπηρεσιών, ιδίως σε
βασικούς τομείς όπως η εκπαίδευση και η κοινωνική φροντίδα. Σημαντικό ποσοστό
(30%) υλοποιείται από Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ), αναδεικνύοντας
τη συμβολή του ιδιωτικού ή/και μη κερδοσκοπικού τομέα στην ανάπτυξη και
λειτουργία υπηρεσιών για άτομα με αναπηρία. Σε αρκετά μικρότερο βαθμό
συμμετέχουν φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης, με τους ΟΤΑ Α’ βαθμού (5%) και
τους ΟΤΑ Β’ βαθμού (4%) να καλύπτουν περιορισμένο μέρος των δομών. Συνολικά, τα
δεδομένα δείχνουν ότι, παρά την παρουσία διαφορετικών τύπων φορέων, η κύρια
ευθύνη λειτουργίας των δομών παραμένει στον δημόσιο τομέα, με συμπληρωματική
συμβολή των φορέων ιδιωτικού δικαίου και περιορισμένη συμμετοχή της
αυτοδιοίκησης. Στην ΠΕ Ρεθύμνου η εικόνα είναι ισορροπημένη, καθώς οι δομές
κατανέμονται ισόποσα μεταξύ δημόσιων φορέων και ΝΠΙΔ (5 και 5 αντίστοιχα). Οι
ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού εμφανίζουν συνολικά περιορισμένη και συμπληρωματική
παρουσία σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες, χωρίς να διαμορφώνουν καθοριστικό
ρόλο στη συνολική κατανομή των δομών. Ο δήμος Ρεθύμνου παρουσιάζει μεσαίο
επίπεδο ανάπτυξης υπηρεσιών, με παρουσία σε βασικές κατηγορίες όπως Ειδική
Εκπαίδευση, ΚΔΗΦ ΑμεΑ, ΚΔΑΠ μεΑ και Κοινωνική Επανένταξη, χωρίς όμως το εύρος
και τη διαφοροποίηση που παρατηρείται σε Χανιά και Ηράκλειο. Σε ποσοτικά
μεγέθη, σε επίπεδο Περιφέρειας Κρήτης, ο συνολικός αριθμός των ωφελούμενων
αυξάνεται σταθερά από 910 το 2021 σε 1.262 το 2022 (+38,7%) και σε 1.484 το
2023 (+17,6% σε σχέση με το 2022). Συνολικά, την τριετία καταγράφεται αύξηση
63,1%. Στο Ρέθυμνο οι μεταβολές είναι περιορισμένες, με μικρές ετήσιες
διακυμάνσεις (περίπου ±4%) και ουσιαστικά σταθερό επίπεδο στο σύνολο της περιόδου.
Σημαντικός ο ρόλος των δομών «Βοήθεια στο Σπίτι» και των
ΚΗΦΗ
Εκτός από τις δομές που παρέχουν υπηρεσίες αποκλειστικά σε
άτομα με αναπηρία, στην Περιφέρεια Κρήτης λειτουργούν και δομές που
απευθύνονται σε ευρύτερες κοινωνικές ομάδες με αυξημένες ανάγκες, όπως οι
ηλικιωμένοι, εξυπηρετώντας παράλληλα και άτομα με αναπηρία. Σύμφωνα με το
Παρατηρητήριο, οι δομές αυτές υπάγονται στις αρμοδιότητες των δήμων και
περιλαμβάνουν το «Βοήθεια στο Σπίτι» και τα Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας
Ηλικιωμένων (ΚΗΦΗ). Σε επίπεδο Περιφέρειας, το σύνολο των συγκεκριμένων δομών
ανέρχεται σε 80. Από αυτές, οι 64 αφορούν το «Βοήθεια στο Σπίτι», το οποίο
αποτελεί τη συντριπτική πλειονότητα (80% του συνόλου), ενώ οι 16 είναι ΚΗΦΗ
(20%). Στο Ρέθυμνο 13 δομές αφορούν το «Βοήθεια στο Σπίτι» και τρεις είναι
ΚΗΦΗ. «Στις δομές υποστήριξης που δεν εξυπηρετούν αποκλειστικά ΑμεΑ, όπως το
ΚΗΦΗ και το Βοήθεια στο Σπίτι, λειτουργούν ακόμα το ΚΕΦΙΑΠ, τα Κέντρα
Κοινότητας, που βγάζουν τα επιδόματα αναπηρίας και τα ΚΑΠΗ. Το Ρέθυμνο
ουσιαστικά δεν έχει τίποτα, αν εξαιρέσεις τον σύλλογο Αγάπη και τον σύλλογο
Γονέων και Φίλων Ατόμων με Αυτισμό, που είναι δύο δομές ανοιχτής φροντίδας και
παρέχουν υπηρεσίες κοινωνικής ένταξης, όπως επίσης και ο ΒΣΟΦ στον Μασταμπά,
δεν υπάρχει κάτι άλλο», σημείωσε ο κ. Τσαχάκης. Παρά το γεγονός ότι σε επίπεδο
Περιφέρειας το μοντέλο υποστήριξης βασίζεται σε ανοιχτές δομές, οι οποίες
αντιστοιχούν στο 84% του συνόλου, στο Ρέθυμνο καταγράφεται εμφανές έλλειμμα σε
τέτοιου τύπου υπηρεσίες, ενώ η απουσία δομών που στηρίζουν την καθημερινή
διαβίωση και την κοινωνική ένταξη, όπως οι στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης,
επιτείνει την εξάρτηση των ΑμεΑ από τα οικογενειακά δίκτυα φροντίδας. Στην
πράξη, οι ενεργές δομές περιορίζονται σε ελάχιστες μονάδες ημερήσιας φροντίδας
και κοινωνικής ένταξης. Αυτή η εικόνα επιβεβαιώνεται και από τον κ. Τσαχάκη, ο
οποίος κάνει λόγο για μια περιοχή που «στερείται δομών και υπηρεσιών» και
επισημαίνει, ότι οι βασικές υπηρεσίες ανοικτής φροντίδας παρέχονται κυρίως από
συλλογικούς φορείς και όχι από οργανωμένο δημόσιο ή αυτοδιοικητικό δίκτυο. Όπως
αναφέρει το Παρατηρητήριο, οι δομές Βοήθεια στο Σπίτι και ΚΗΦΗ, οι οποίες
εξυπηρετούν και Άτομα με Αναπηρία, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή
πρωτοβάθμιας και κοινοτικής κοινωνικής υποστήριξης σε επίπεδο δήμων. Η
περαιτέρω ενίσχυση των δομών αυτών, τόσο σε επίπεδο λειτουργικής υποστήριξης
και στελέχωσης όσο και σε επίπεδο χωρικής ανάπτυξης σε όλους τους δήμους της
Κρήτης, μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διεύρυνση και βελτίωση της παροχής
υπηρεσιών προς τα Άτομα με Αναπηρία.
«Η τοπική αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού είναι ανύπαρκτες»
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία της έρευνας αναδεικνύουν τον
περιορισμένο ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς σε επίπεδο Κρήτης, οι δομές
που λειτουργούν από ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού δεν ξεπερνούν συνολικά το 9%,
επιβεβαιώνοντας ότι η κύρια ευθύνη παραμένει στον κεντρικό δημόσιο τομέα. Στο
Ρέθυμνο, η εικόνα είναι ακόμη πιο περιορισμένη, καθότι σύμφωνα με τον πρόεδρο
του συλλόγου ΑμεΑ, η συμβολή του δήμου εξαντλείται σε μία δομή βρεφονηπιακής
φροντίδας, ενώ η Περιφέρεια εκδίδει μόνο τα δελτία μετακίνησης, τα οποία δεν
θεωρούνται καν αναγκαία πλέον, όπως επεσήμανε ο κ. Τσαχάκης: «Το δελτίο
μετακίνησης είναι μία κάρτα για 50% έκπτωση στο εισιτήριο σε αστικά και
υπεραστικά λεωφορεία. Τώρα όμως βγήκε η κάρτα αναπηρίας από το κράτος, η οποία
αποστέλλεται στο σπίτι του καθενός και αφορά όλες τις συγκοινωνίες της χώρας,
μετρό, λεωφορεία, καράβια, άρα η υπηρεσία της Περιφέρειας επί της ουσίας δεν
χρειάζεται». Ακόμη και οι δομές γενικής κοινωνικής φροντίδας, όπως το «Βοήθεια
στο Σπίτι» και τα ΚΗΦΗ δεν καλύπτουν τις εξειδικευμένες ανάγκες των ΑμεΑ, αλλά
στην πραγματικότητα, λειτουργούν συμπληρωματικά, χωρίς να υποκαθιστούν την
ανάγκη για στοχευμένες υπηρεσίες. Το πλαίσιο υποστήριξης αλλά και ο ευρύτερος
σχεδιασμός χαρακτηρίζεται από το Παρατηρητήριο αποσπασματικό, με περιορισμένη
ανάπτυξη δομών, χαμηλή διαφοροποίηση υπηρεσιών και ουσιαστική απουσία της
τοπικής αυτοδιοίκησης. «Κάποτε και εμείς στο Ρέθυμνο πρέπει να αντιληφθούμε ότι
είναι σημαντική η φροντίδα των άπορων και των ευάλωτων, όλους μας ενδιαφέρει
και είναι πραγματικά κρίμα να αφήνονται στην τύχη τους, ενώ θα μπορούσαν να
ζουν αξιοπρεπώς και να έχουν τις ίδιες δυνατότητες με όλους. Η τοπική
αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού είναι ανύπαρκτες. Ο δήμος έχει μόνο τον
Βρεφονηπιακό και η Αντιπεριφέρεια τίποτα. Λυπάμαι και αγανακτώ, αλλά αυτή είναι
η πραγματικότητα και την έχουμε επισημάνει πολλάκις».
Ανάγκη ενίσχυσης των δομών ανοικτής φροντίδας
Αναγκαία πρέπει να θεωρείται η δημιουργία μικρών, ανοικτών
δομών υποστήριξης, σύμφωνα με τον κ. Τσαχάκη, ο οποίος αναφέρθηκε σε δομές με
«στόχο έχουν την αποϊδρυματοποίηση και την ένταξη στον στενό και ευρύτερο
κοινωνικό περιβάλλον, όπως είναι οι στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης». Όπως
τόνισε, «αυτά τα προγράμματα είναι πληρωμένα, μέχρι και για τη μετακίνηση, το
φαγητό και την διαμονή και θα μπορούσαν και οι σύλλογοι γονέων να αναλάβουν την
πρωτοβουλία για στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης. Εγώ καλώ σαν σωματείο ΑμεΑ
και τους δύο συλλόγους να κάνουμε μία συνάντηση για να αναλάβουμε και εμείς
πρωτοβουλία και να πιέσουμε να εντάξουμε και τον δήμο σε αυτό τον σχεδιασμό.
Πρέπει να πιέσουμε τον δήμο για να δημιουργήσουμε τέτοιες δομές», ανέφερε.
Σύμφωνα με τις προτάσεις του Παρατηρητηρίου, η ενίσχυση των δομών ανοικτής
φροντίδας, με ιδιαίτερη έμφαση στις μικρότερες ηλικιακές ομάδες (κάτω των 18 ετών)
και σε υπηρεσίες πρώιμης παρέμβασης, μπορεί να υποστηρίξει αποτελεσματικότερα
την ψυχοκοινωνική και γνωσιακή ανάπτυξη των παιδιών και εφήβων με αναπηρία.
Επιπλέον, η περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση των δομών ΣΥΔ δύναται να συμβάλει
στη διεύρυνση των δυνατοτήτων υποστηριζόμενης διαβίωσης και στην προώθηση της
αυτόνομης και αξιοπρεπούς διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία. Τέλος, το
Παρατηρητήριο τονίζει μεταξύ άλλων ότι οι δομές Βοήθεια στο Σπίτι και ΚΗΦΗ, οι
οποίες εξυπηρετούν και άτομα με αναπηρία στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πληθυσμού
ωφελούμενων, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παροχή πρωτοβάθμιας και
κοινοτικής κοινωνικής υποστήριξης σε επίπεδο δήμων. Η περαιτέρω ενίσχυση των
δομών αυτών, τόσο σε επίπεδο λειτουργικής υποστήριξης και στελέχωσης όσο και σε
επίπεδο χωρικής ανάπτυξης σε όλους τους δήμους της Κρήτης, μπορεί να συμβάλει
ουσιαστικά στη διεύρυνση και βελτίωση της παροχής υπηρεσιών προς τα άτομα με
αναπηρία.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2026
(https://socialobservatory.crete.gov.gr/domes-ypostirixis-amea-stin-perifereia-kritis/)
και αφορά ευρήματα για το ημερολογιακό έτος του 2025.
Πηγή: https://rethnea.gr/
