Προσωπικός βοηθός για Άτομα με Αναπηρία
Aristos Karamitros
Γιατί ο αποκλεισμός του γονιού δεν στηρίζεται πουθενά
Με τον Ν. 5322/2026 και την ΚΥΑ 18867/6.8.2026 (ΦΕΚ Β' 5050/11.08.2026) θεσμοθετήθηκε πλέον μόνιμα το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία». Στο άρθρο 19 παρ. 4 της ΚΥΑ προβλέπεται ρητά:
«Δεν επιτρέπεται η παροχή Προσωπικής Βοήθειας από πρόσωπο που συνδέεται με τον Ωφελούμενο με σχέση γάμου, συμφώνου συμβίωσης, συγγένεια α' ή β' βαθμού εξ αίματος ή εξ αγχιστείας και σε κάθε περίπτωση με μέλος του Νοικοκυριού του Ωφελούμενου ή με τον Εκπρόσωπό του.»
Δηλαδή: ο γονιός που εγκατέλειψε την εργασία του, αφιέρωσε χρόνια στη φροντίδα του παιδιού του και έχει αποκτήσει βαθιά, εξατομικευμένη γνώση των αναγκών του, αποκλείεται εκ των προτέρων από το να αμειφθεί ως Προσωπικός Βοηθός. Το ίδιο το άρθρο 11 παρ. 9(η) πάει ένα βήμα παραπέρα: ορίζει ότι «η ύπαρξη ή μη προσώπων που ήδη παρέχουν προσωπική βοήθεια ή φροντίδα στον Αξιολογούμενο δεν θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη» — δηλαδή η υπάρχουσα, έμπειρη φροντίδα του γονιού αγνοείται επισήμως κατά την αξιολόγηση.
**Το βασικό επιχείρημα υπέρ του αποκλεισμού** — ότι αν κάτι συμβεί στον γονιό (θάνατος, ασθένεια), το παιδί θα μείνει «εξαρτημένο» από ένα και μόνο πρόσωπο — δεν αντέχει σε εξέταση:
1️⃣
Είναι σαν να απολύεις τον μάχιμο στρατιώτη επειδή «κάποια στιγμή» θα εκλείψει, για να τον αντικαταστήσεις εκ των προτέρων με έναν νεοσύλλεκτο — άπειρο, ανεκπαίδευτο, χωρίς καμία γνώση του πεδίου. Ο γονιός-φροντιστής είναι ο μάχιμος: χρόνια εμπειρίας, βαθιά γνώση των αναγκών, αντανακλαστικά που δεν διδάσκονται σε σεμινάριο. Τον αποκλείουν όχι επειδή είναι ακατάλληλος, αλλά επειδή δεν είναι αιώνιος — λες και ο νεοσύλλεκτος θα είναι. Ο κίνδυνος να εκλείψει κάποιος υπάρχει σε κάθε σχέση φροντίδας, ανεξαρτήτως ποιος είναι αυτός· ο αποκλεισμός δεν τον εξαλείφει, απλώς αρνείται στο παιδί τον πιο έμπειρο διαθέσιμο άνθρωπο στο όνομα ενός κινδύνου που θα υπάρχει έτσι κι αλλιώς.
2️⃣
Προϋποθέτει μάλιστα ότι ο νεοσύλλεκτος-αντικαταστάτης θα είναι έτοιμος και ισοδύναμος όταν χρειαστεί. Δεν στηρίζεται πουθενά — και το ίδιο το Μητρώο Προσωπικών Βοηθών δείχνει το αντίθετο: εκπαίδευση αποκλειστικά ασύγχρονη, μέσω ηλεκτρονικού συστήματος (άρθρο 31 ΚΥΑ), χωρίς πρακτική άσκηση· χαμηλή αμοιβή μέσω εργοσήμου, χωρίς επίδομα αδείας, δώρα ή αναρρωτική άδεια, με τον ΟΠΕΚΑ να μην αποκτά καν την ιδιότητα του εργοδότη (άρθρο 22 παρ. 4) — όπως μπορεί εύκολα να επαληθευτεί από αναζήτηση στο ίδιο το μητρώο των βοηθών. Δηλαδή θυσιάζουν τον μάχιμο για έναν νεοσύλλεκτο που το ίδιο το σύστημα δεν φροντίζει καν να εκπαιδεύσει ή να κρατήσει σταθερά στη θέση.
3️⃣
Προϋποθέτει απρόσκοπτη, σταθερή λειτουργία ενός προγράμματος που μόλις τώρα περνά από πιλοτικό σε μόνιμο πλαίσιο — θεωρεί δεδομένο ό,τι ακριβώς μένει να αποδειχθεί.
4️⃣
Ενέχει ένα ανείπωτο τεκμήριο κακής πίστης: ότι ο γονιός θα «οικειοποιείται» την αμοιβή χωρίς να παρέχει ουσιαστική φροντίδα. Αυτό δεν τεκμηριώνεται πουθενά ως κίνδυνος ειδικά για γονείς — και δεν χρειάζεται να αντιμετωπιστεί ειδικά, αφού το ίδιο το νομοθέτημα προβλέπει ήδη γενικούς μηχανισμούς κατά της απάτης, εφαρμόσιμους σε κάθε Προσωπικό Βοηθό εξίσου: καταλογισμός σε περίπτωση δόλιας συμπεριφοράς ή ψευδούς δήλωσης ωρών (άρθρο 17 παρ. 5γ), Επιτροπή Εποπτείας με αρμοδιότητα διαγραφής (άρθρο 33). Αν αυτοί οι μηχανισμοί επαρκούν για κάθε άλλον βοηθό, δεν υπάρχει λόγος να μην επαρκούν και για τον γονιό.
5️⃣
Ο νόμος δεν αξιοποιεί καν το δικό του εργαλείο διαχείρισης κινδύνου: επιτρέπει έως 4 ωριαίους Προσωπικούς Βοηθούς ταυτόχρονα (άρθρο 19 παρ. 2). Θα μπορούσε ο γονιός να είναι ένας εξ αυτών, με τους υπόλοιπους εξωτερικούς, ώστε να υπάρχει ήδη λειτουργικό δίκτυο συνέχειας. Αντ' αυτού, επιλέγεται πλήρης αποκλεισμός — μια λύση που θυσιάζει ακριβώς τον στόχο που υποτίθεται πως υπηρετεί.
Η ειρωνεία είναι διπλή: το ίδιο το σύστημα προϋποθέτει σιωπηρά ότι ο γονιός θα συνεχίσει να φροντίζει —ανεπίσημα και άμισθα— αφού αρνείται να συνυπολογίσει καν την ύπαρξή του στην αξιολόγηση ανάγκης. Δεν αποτρέπει δηλαδή τη «σχέση εξάρτησης» που φοβάται· αποτρέπει μόνο την αμοιβή της.
Ζητούμενο δεν είναι η κατάργηση των διασφαλίσεων — είναι η αντικατάσταση ενός γενικού, αναπόδεικτου αποκλεισμού με ελεγχόμενη, τεκμηριωμένη ένταξη γονέων/συγγενών φροντιστών στο Μητρώο, με τους ίδιους ελέγχους που ισχύουν ήδη για όλους τους άλλους.
Κανένας νόμος δεν είναι αλάθητος, ούτε τελειωμένος τη στιγμή που δημοσιεύεται στο ΦΕΚ. Γι' αυτό υπάρχουν οι τροπολογίες: για να διορθώνονται ακριβώς τέτοιες εισηγήσεις — σαθρές στη λογική τους, χωρίς τεκμηρίωση, χτισμένες σε υποθέσεις που δεν αντέχουν σε εξέταση.
Το άρθρο 19 παρ. 4 της ΚΥΑ δεν είναι πέτρα, δεν είναι ο νόμος του Μωυσή — είναι επιλογή, και οι επιλογές αναθεωρούνται όταν αποδεικνύεται ότι αδικούν αντί να προστατεύουν. Όσοι νιώθετε ότι σας αφορά αυτό, μιλήστε το, γράψτε το, καταθέστε το — μια τροπολογία δεν έρχεται μόνη της, έρχεται όταν αρκετοί φωνάζουν ότι κάτι δεν στέκει.
#ΠροσωπικόςΒοηθός #ΑμεΑ #Ν5322_202
