Επιστολή της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών και του Πανελληνίου
Συνδέσμου Τυφλών προς τον Πρόεδρο της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία
(Ε.Σ.Α.μεΑ.), κο Ι. Βαρδακαστάνη με θέμα: Ζητήματα προσβασιμότητας και
εξυπηρέτησης ατόμων με οπτική αναπηρία στο τραπεζικό σύστημα
ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ
ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ
ΜΕ ΤΗΝ ΥΠ.ΑΡΙΘΜ. 1890/2005 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
ΕΔΡΑ ΑΘΗΝΑ
ΒΕΡΑΝΖΕΡΟΥ 31 – 104 32 ΑΘΗΝΑ
ΤΗΛ.: 210-5229968
e-mail:
eoty@otenet.gr
www.eoty.gr
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΥΦΛΩΝ
ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟ
ΜΕ ΤΗΝ ΥΠ’ΑΡΙΘΜ. 9977/12-12-1932 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟΥ
ΑΘΗΝΩΝ
ΕΛΕΓΧΕΤΑΙ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΥΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ & ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ
ΕΠΙΤΙΜΟ ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ
&
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΤΥΦΛΩΝ
ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΥΦΛΩΝ & ΤΗΣ
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΥΦΛΩΝ
ΕΔΡΑ ΑΘΗΝΑ
ΒΕΡΑNΖΕΡΟΥ 31 – 104 32 ΑΘΗΝΑ
ΤΗΛ: 210-5245001,210-5228333,210-5228365,210-5245578
e-mail:
pab@otenet.gr
web site: www.pst.gr
ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ.: 122/73
Αθήνα, 28/01/2026
ΤΟΜΕΑΣ: Γραμματείας
Προς: Πρόεδρο της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία
(Ε.Σ.Α.μεΑ.), κο Ι. Βαρδακαστάνη
Κοιν.: 1) Σωματεία – μέλη Ε.Ο.Τ.
2) Περιφερειακές Ενώσεις Π.Σ.Τ.
Θέμα: Ζητήματα προσβασιμότητας και εξυπηρέτησης ατόμων με
οπτική αναπηρία στο τραπεζικό σύστημα.
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,
Η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών (Ε.Ο.Τ.), ο επίσημος Κοινωνικός
Εταίρος της Πολιτείας για θέματα τυφλότητας και μέλος της Εθνικής
Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) και το σωματείο μέλος της
Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών (Π.Σ.Τ.), εκπροσωπώντας τα άτομα με οπτική
αναπηρία στη χώρα μας, επιθυμούν να σας γνωστοποιήσουν μια σειρά σοβαρών και
επαναλαμβανόμενων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα μέλη μας κατά τη χρήση
τραπεζικών υπηρεσιών-συναλλαγών, τόσο σε ψηφιακό επίπεδο όσο και στα φυσικά
καταστήματα και τις αυτόματες ταμειακές μηχανές (ATM).
Παρά τις μεμονωμένες βελτιώσεις που έχουν παρατηρηθεί σε
ορισμένες περιπτώσεις, η συνολική εικόνα εξακολουθεί να δημιουργεί συνθήκες
αποκλεισμού, εξάρτησης από τρίτους και παραβίασης της αυτονομίας, της
αξιοπρέπειας και των προσωπικών δεδομένων των ατόμων με οπτική αναπηρία.
Το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουμε γίνει δέκτες πλήθους
αναφορών από μέλη μας, οι οποίες καταδεικνύουν ότι τα υφιστάμενα εμπόδια δεν
αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά διαρθρωτικό πρόβλημα που απαιτεί άμεση
και ενιαία αντιμετώπιση.
Α. Εφαρμογές κινητών (Mobile Banking Apps)
Τα μέλη μας αναφέρουν ότι οι εφαρμογές κινητής τραπεζικής
(mobile banking apps) παρουσιάζουν σοβαρά εμπόδια προσβασιμότητας, με
αποτέλεσμα να μην μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν ανεξάρτητα. Συγκεκριμένα:
• Δεν είναι πλήρως συμβατές με screen readers (π.χ.
VoiceOver, TalkBack) σε κρίσιμες λειτουργίες, όπως πληρωμές, μεταφορές, έλεγχος
υπολοίπου, ενεργοποίηση/διαχείριση καρτών κ.λπ.
• Απουσία σαφούς και σταθερής δομής πλοήγησης, με αποτέλεσμα
να χάνεται η δυνατότητα αυτονομίας και να απαιτείται η βοήθεια τρίτου προσώπου.
• Δυσκολία στην ανάγνωση και επιβεβαίωση στοιχείων, λόγω
ανεπαρκούς περιγραφής πεδίων, μη συμβατών πλήκτρων ή μη αναγνωρίσιμων μηνυμάτων
σφάλματος.
• Αδυναμία ολοκλήρωσης βασικών συναλλαγών χωρίς βοήθεια από
τρίτο πρόσωπο, γεγονός που οδηγεί σε αποκλεισμό από τη χρήση των βασικών
τραπεζικών υπηρεσιών.
• Έλλειψη εναλλακτικών τρόπων επιβεβαίωσης ή υποστήριξης,
όπως φωνητική καθοδήγηση ή πρόσβαση μέσω τηλεφωνικής εξυπηρέτησης
(phone-banking) 24/7, όταν η εφαρμογή δεν είναι προσβάσιμη.
Β. Αυτόματες Ταμειακές Μηχανές (ATM)
Αναγνωρίζουμε την προσπάθεια που έχει ήδη καταβληθεί από τις
συστημικές τράπεζες για την ενσωμάτωση φωνητικής υποστήριξης στα ΑΤΜ, όπως
προβλέπει η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Προσβασιμότητα, η οποία κυρώθηκε από το
Ελληνικό Κοινοβούλιο με τον Ν. 4994/2022.
Ωστόσο, ζητούμε η προσπάθεια αυτή να αποκτήσει καθολικό
χαρακτήρα, ώστε όλα τα ΑΤΜ, ανεξαρτήτως τράπεζας ή περιοχής, να είναι πλήρως
προσβάσιμα σε άτομα με οπτική αναπηρία και να δοθεί η δυνατότητα
πραγματοποίησης όλων των συναλλαγών.
Γ. Φυσικά Καταστήματα Τραπεζών
Στα φυσικά καταστήματα εξακολουθούν να εφαρμόζονται
πρακτικές που θίγουν ευθέως την αυτονομία και την αξιοπρέπεια των ατόμων με
οπτική αναπηρία, όπως:
1. Υποχρεωτική παρουσία δύο μαρτύρων ορισμένοι με
συμβολαιογραφική πράξη, για τη διενέργεια συναλλαγών ή την υπογραφή εγγράφων.
Η πρακτική αυτή:
o
παραβιάζει το τραπεζικό και προσωπικό απόρρητο,
o
αναγκάζει τους συναλλασσόμενους να αποκαλύπτουν ευαίσθητα οικονομικά δεδομένα
σε τρίτους,
o δεν
δικαιολογείται, όταν η εγκυρότητα της συναλλαγής μπορεί να βεβαιωθεί με τη
σύμπραξη δύο υπαλλήλων της ίδιας της τράπεζας.
2. Μη αποδοχή υπογραφής με σφραγίδα, παρότι αποτελεί καθιερωμένο
και νόμιμο τρόπο υπογραφής για άτομα με οπτική αναπηρία.
3. Έλλειψη φωνητικών ταμειακών μηχανών, τόσο εντός όσο και
εκτός καταστημάτων.
4. Υποχρεωτικά ραντεβού για όλες τις συναλλαγές, ακόμη και
για απλές διαδικασίες, τη στιγμή που σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες ισχύει
καθεστώς προτεραιότητας για τα άτομα με αναπηρία.
5. Επαναλαμβανόμενα περιστατικά μη εφαρμογής των εγκυκλίων,
όπου συστηματικά ζητείται αυθαίρετα από άτομα με οπτική αναπηρία η παρουσία
εξωτερικών μαρτύρων για κάθε συναλλαγή, ενώ στο παρελθόν οι μάρτυρες ήταν
υπάλληλοι της ίδιας της τράπεζας.
Δ. Περιορισμός στη χρήση μετρητών
Το τελευταίο χρονικό διάστημα έχουμε γίνει δέκτες πολλών
αναφορών από μέλη μας τα οποία δε διαθέτουν χρεωστική ή πιστωτική κάρτα διότι
δεν μπορούν να την χρησιμοποιήσουν, καθώς δεν είναι εξοικειωμένα με τα
ηλεκτρονικά συστήματα των τραπεζών (ATM και άλλες ψηφιακές υπηρεσίες). Ως
αποτέλεσμα:
• καθίσταται απαγορευτική η ανάληψη ποσών κάτω των 400 ευρώ
από τα φυσικά ταμεία,
• περιορίζεται δραστικά η δυνατότητα διαχείρισης των
χρημάτων τους σύμφωνα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους.
Ζητούμε να εκδοθεί οδηγία από όλα τα πιστωτικά ιδρύματα-μέλη
της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών, ώστε τα άτομα με οπτική αναπηρία με ποσοστό 67%
αναπηρία και άνω, με προσκόμιση απόφασης ΚΕΠΑ ή κάρτας αναπηρίας ή απόφασης
άλλης αρμόδιας υγειονομικής επιτροπής, να εξυπηρετούνται κατ’ εξαίρεση από τα
ταμεία εντός του ωραρίου λειτουργίας τους και καθ’όλη τη διάρκεια αυτού.
Ζήτημα Εγκυκλίων και Μαρτύρων
Θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι η ισχύουσα εγκύκλιος
δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην πράξη. Πολλοί συνάδελφοί μας επικοινωνούν
καθημερινά με τους φορείς μας, διαμαρτυρόμενοι για το γεγονός ότι οι τράπεζες
απαιτούν την παρουσία εξωτερικών μαρτύρων, επικαλούμενες την εγκύκλιο που
προβλέπει ότι:
«Η πιστοποίηση της ταυτότητάς τους, καθώς και η συμπλήρωση
των απαραίτητων εγγράφων αιτήσεων ή παραστατικών (…) πραγματοποιείται με τη
συνδρομή δύο (2) μαρτύρων που τους συνοδεύουν και υπογράφουν αντί αυτών».
Η πρακτική αυτή έρχεται σε σαφή αντίθεση με παλαιότερες
εγκυκλίους τραπεζών, Εθνικής κλπ., σύμφωνα με τις οποίες:
• οι μάρτυρες ήταν κατά προτίμηση υπάλληλοι της τράπεζας,
• ο ίδιος ο τυφλός υπέγραφε τα παραστατικά,
• διασφαλιζόταν τόσο η εγκυρότητα της συναλλαγής όσο και το
απόρρητο.
Ενδεικτικό περιστατικό – Απώλεια και παραλαβή τραπεζικής
κάρτας από ATM
Ενδεικτικό της προβληματικής εφαρμογής των ανωτέρω εγκυκλίων
είναι πρόσφατο περιστατικό που μας καταγγέλθηκε από μέλος μας με οπτική
αναπηρία. Συγκεκριμένα, μετά από ανάληψη χρημάτων από αυτόματη ταμειακή μηχανή
(ATM), ο συνάδελφος αποχώρησε χωρίς να αντιληφθεί ότι η τραπεζική του κάρτα δεν
είχε παραληφθεί. Η κάρτα εντοπίστηκε από πολίτη και παραδόθηκε στο αρμόδιο
τραπεζικό κατάστημα.
Όταν το άτομο με οπτική αναπηρία προσήλθε στο κατάστημα για
την παραλαβή της κάρτας του, έχοντας μαζί του την αστυνομική του ταυτότητα για
την ταυτοποίησή του, του ζητήθηκε με επιτακτικό και πιεστικό τρόπο η παρουσία
δύο μαρτύρων. Σε διαφορετική περίπτωση, του δηλώθηκε ρητά ότι η κάρτα δεν θα
του παραδιδόταν.
Η πρακτική αυτή δεν λαμβάνει υπόψη την ιδιότητα και τις
ανάγκες των ατόμων με οπτική αναπηρία, δημιουργεί αδικαιολόγητα εμπόδια στην
άσκηση βασικών τραπεζικών δικαιωμάτων, ενισχύει συνθήκες εξάρτησης από τρίτους
και προσβάλλει ευθέως την αξιοπρέπεια και την αυτονομία των συναλλασσόμενων.
Αιτήματα
Με βάση τα παραπάνω, αιτούμαστε:
1. Την έκδοση σαφούς οδηγίας προς όλα τα πιστωτικά ιδρύματα
– μέλη της Ένωσης Τραπεζών, ώστε τα άτομα με οπτική αναπηρία με ποσοστό 67%
αναπηρία και άνω, με προσκόμιση απόφασης ΚΕΠΑ ή άλλης αρμόδιας υγειονομικής
επιτροπής ή κάρτας αναπηρίας να εξυπηρετούνται κατ’ εξαίρεση από τα ταμεία,
εντός του ωραρίου λειτουργίας τους και καθ’όλη τη διάρκεια αυτού.
2. Την επανεξέταση και τροποποίηση των εγκυκλίων που αφορούν
τη χρήση μαρτύρων, με στόχο την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της
αξιοπρέπειας των συναλλασσόμενων ατόμων με οπτική αναπηρία.
3. Την πρόβλεψη, σε κάθε κατάστημα, επιφορτισμένου
εργαζομένου, ο οποίος θα υποστηρίζει άτομα με οπτική αναπηρία που δεν είναι
εξοικειωμένα με τα ψηφιακά συστήματα, ακόμη και αν διαθέτουν κάρτα.
4. Ζητούμε την άμεση υιοθέτηση ενιαίων προδιαγραφών
προσβασιμότητας για όλες τις εφαρμογές κινητής τραπεζικής των μελών της Ένωσης,
καθώς και για την φυσική εξυπηρέτηση ώστε να είναι πλήρως λειτουργικές και
προσβάσιμες από τα άτομα με οπτική αναπηρία, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράξη για
την Προσβασιμότητα (Ν. 4994/2022).
Η Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών και ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος
Τυφλών παραμένουν στη διάθεσή σας για διάλογο και συνεργασία, με στόχο τη
διαμόρφωση ενός τραπεζικού συστήματος πραγματικά προσβάσιμου και χωρίς
αποκλεισμούς.
Με εκτίμηση
Για το Γ.Σ. της Ε.Ο.Τ.
Ο
Πρόεδρος
Η Γενική Γραμματέας
Νικόλαος Γιαλλούρης
Παρασκευή Τσαβαλιά
Με εκτίμηση
Για το Δ.Σ. του Π.Σ.Τ.
Ο Πρόεδρος
Η Γενική Γραμματέας
Δημήτριος
Σηφάκης
Θεοδώρα Φαρδέλα